MChJ ro‘yxatdan o‘tgandan keyin nima qilish kerak: dastlabki 30 kunlik bosqichma-bosqich reja
ERI (elektron raqamli imzo), bank hisobvarag‘i, buxgalteriya, soliqlar, direktor, xodimlar, E-IJARAdagi ijara, kassa va litsenziyalar — bulardan qaysi biri darhol majburiy, qaysi biri birinchi operatsiyagacha kerak, qaysi birini esa bir oy davomida sozlash mumkin

Mundarija
- Nima shoshilinch, nima esa kutishi mumkin
- 1-kun: diagnostika va kirish huquqlari
- Ro‘yxatdan o‘tish ma’lumotlarini tekshiring
- Kompaniya ERIsini oling yoki u berilganiga ishonch hosil qiling
- Soliq maqomi va rejimini tekshiring
- Direktor tayinlanganini va uning vakolatlari tasdiqlanganini tekshiring
- 30 kunlik majburiyatlar xaritasini tuzing
- 2–7-kunlar: hisobvaraq, buxgalteriya, soliqlar, ijara va litsenziyalar
- Bank hisobvarag‘i
- Buxgalteriya hisobi
- Hisob siyosatini tasdiqlang
- Birlamchi hujjatlar tizimini tayyorlang
- Soliq majburiyatlari
- Ijara va E-IJARA
- Litsenziyalar, ruxsatnomalar va xabarnomalar
- 8–14-kunlar: direktor, xodimlar, shartnomalar va kassa
- Direktor: to‘rtta turli yuridik qadam
- Xodimlar
- Shartnomalar bazasi
- Kassa: u haqiqatda qachon kerak
- 15–30-kunlar: ichki hujjatlar, nazorat va birinchi hisobot
- Ichki hujjatlar: nima majburiy, nima yo‘q
- Dastlabki operatsiyalar nazorati
- Birinchi hisobotga tayyorgarlik
- Kompaniyada chet el fuqarolari bo‘lsa, qo‘shimcha nimalarni hisobga olish kerak
- Chet ellik mulkdor uchun amaliy chek-list
- Dastlabki 30 kundagi odatiy xatolar
- MChJ ishga tayyor, agar…
Davlat ro‘yxatidan o‘tish MChJga yuridik shaxs maqomini, STIR (soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami) va reyestrdagi yozuvni beradi. Biroq qonuniy ravishda sotish, odamlarni ishga yollash, to‘lov qabul qilish va soliqlarni jarimalarsiz to‘lash huquqi faqat bir qator alohida harakatlardan keyin paydo bo‘ladi. Ularning bir qismini qonun bevosita talab qiladi, bir qismi muayyan operatsiya boshlanishidan oldin kerak, qolganlari esa biznesni tashkil etishga taalluqli.
Ushbu maqolada — MChJ ro‘yxatdan o‘tgandan keyingi dastlabki 30 kunlik reja: nima qilish kerak, qachon, bu majburiymi, kim javob beradi va o‘tkazib yuborish nimaga olib keladi.
Agar MChJ hali ro‘yxatdan o‘tmagan bo‘lsa, «O‘zbekistonda chet el fuqarosi uchun MChJ qanday ochiladi» bosqichma-bosqich yo‘riqnomasidan boshlang — unda kompaniya tuzilmasi, hujjatlar, yuridik manzil va ro‘yxatdan o‘tishning o‘zi batafsil ko‘rib chiqilgan. Ushbu material — keyingi qadam.
Qisqacha: birinchi kuni nimani tushunish muhim
- MChJda soliq majburiyatlari birinchi sotuvdan emas, balki ro‘yxatdan o‘tgan paytdan boshlab yuzaga keladi.
- Direktor — ijroiya organ, va har qanday biznes-operatsiya uchun u tayinlangan va vakolatlarga ega bo‘lishi kerak.
- Litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnoma faoliyatning ayrim turlari uchun ular boshlanishidan oldin kerak — MChJning ro‘yxatdan o‘tishi ularning o‘rnini bosmaydi.
- Kassa hammaga emas, faqat xaridorlar bilan muayyan hisob-kitoblarda kerak.
Chet ellik ta’sischiga ishlashga ruxsatnoma kerak emas; chet ellik direktor yoki xodimga esa umumiy holatda kerak.
Nima shoshilinch, nima esa kutishi mumkin
Birinchi oy vazifalari o‘z mohiyatiga ko‘ra farqlanadi: ba’zilari qonunda aniq muddat bilan belgilangan, boshqalari faqat muayyan operatsiya paytida majburiy bo‘ladi, uchinchilari esa biznesni tashkil etishga taalluqli. Quyida — butun reja davomida biz amal qiladigan tasnif.
Ustuvorlik | Bu yerga nimalar kiradi | Nima uchun bu muhim |
Ro‘yxatdan o‘tgan paytdan boshlab majburiy | Soliq hisobi, hisobotlarni shakllantirish va topshirish, buxgalteriya hisobini tashkil etish, vakolatlarga ega direktorning mavjudligi | Majburiyatlar sotuvlar boshlangan-boshlanmaganidan qat’i nazar yuzaga keladi |
Muayyan operatsiya boshlanishidan oldin majburiy | Elektron hisobvaraq-fakturalar va hisobotlar uchun ERI; mehnat shartnomasi va Yagona milliy mehnat tizimi (YaMMT) — xodim ishga qo‘yilgunga qadar; litsenziya yoki xabarnoma — litsenziyalanadigan faoliyatgacha; kassa — xaridor bilan birinchi hisob-kitobgacha; chet el fuqarosining ishlashiga ruxsatnoma — u ishni boshlagunga qadar; ijarani E-IJARAda ro‘yxatdan o‘tkazish — shartnoma tuzilgandan keyin belgilangan muddatlarda | Busiz operatsiyani qonuniy amalga oshirib bo‘lmaydi |
Birinchi haftada bajarish maqsadga muvofiq | Bank hisobvarag‘i, buxgalter tanlash, hisob siyosati, mijozlar va yetkazib beruvchilar bilan namunaviy shartnomalar; tovar olib kirish rejalashtirilgan boʻlsa, birinchi importgacha QQS toʻlovchisi guvohnomasi (qonunga koʻra majburiy emas, lekin usiz import QQSini hisobga olib boʻlmaydi) | Qonun har doim ham muddat belgilamaydi, lekin busiz biznes amalda ishga tushmaydi |
Bir oy davomida sozlash mumkin | Ichki nizomlar, hujjat aylanishi qoidalari, kadrlar bo‘yicha lokal hujjatlar, to‘lovlarni kelishish reglamentlari | Ishni boshlashga to‘sqinlik qilmaydi, lekin dastlabki tekshiruvlar va nizolarda xavflarni kamaytiradi |
1-kun: diagnostika va kirish huquqlari
Birinchi kunning vazifasi — ishni boshlash emas, balki kompaniya ro‘yxatdan o‘tishda aynan nimalarni olganini va ishni boshlash uchun unga nima kerakligini tushunishdir. 2026-yil 1-yanvardan boshlab «Biznesni 15 daqiqada boshlash» tamoyili bo‘yicha (2025-yil 14-noyabrdagi PF-214) xizmatlarning bir qismini ro‘yxatdan o‘tish bilan bir vaqtda buyurtma qilish mumkin: ERI kaliti, hisobvaraq ochish uchun ariza, litsenziya va ruxsatnomalar uchun arizalar berish, rahbarni YaMMTda hisobga qo‘ygan holda tayinlash. Bu xizmatlar ixtiyoriy, shuning uchun avvalo ulardan qaysilari allaqachon rasmiylashtirilganini tekshiring. Shuni hisobga olingki, amaliyotda paketdagi hamma narsa ham ro‘yxatdan o‘tish paytida hal bo‘lmaydi: onlayn-ariza bankka borish zaruratidan xalos qilmaydi (3-bo‘limga qarang), ijara shartnomasini E-IJARAda hisobga qo‘yish hamda onlayn-kassa yoki to‘lov terminalini sotib olish esa yangi kompaniyada hali mavjud bo‘lmagan bank rekvizitlarini talab qiladi.
Ro‘yxatdan o‘tish ma’lumotlarini tekshiring
- Majburiy: reyestrdagi xato shartnomalar, hisobvaraq va soliq hisobiga ta’sir qiladi.
- Kim javob beradi: direktor, ta’sischi.
- Nimani tekshirish kerak: guvohnoma va Yagona davlat reyestridan ko‘chirmada — nomi, STIR, manzil, IFUT (Iqtisodiy faoliyat turlari umumdavlat tasniflagichi) kodi, ustav fondi miqdori, ishtirokchilar tarkibi, direktor haqidagi ma’lumotlar.
- Agar bajarilmasa: nomuvofiqlik hisobvaraq ochishda yoki birinchi bitimda aniqlanadi, uni tuzatish esa o‘zgartirishlarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qiladi.
Kompaniya ERIsini oling yoki u berilganiga ishonch hosil qiling
- Majburiy: amalda ha — yuridik shaxs ERIsisiz operatsiyalarning katta qismini bajarib bo‘lmaydi: elektron hisobvaraq-fakturalar (EHF), soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetida soliq hisobotlarini shakllantirish va topshirish, ijarani E-IJARAda ro‘yxatdan o‘tkazish, YaMMTda ishlash, davlat portallarida arizalar berish. Ko‘plab banklarda ERI ikki omilli autentifikatsiyaning bir qismi bo‘lib, usiz «Bank-mijoz» tizimiga kirib bo‘lmaydi; boshqa banklarda ikkinchi omil — SMS yoki xatdagi kod bo‘lib, bank xizmatlaridan foydalanish uchun ERI kerak emas.
- Kimga beriladi: yuridik shaxsning ERIsi kompaniya STIRiga bog‘langan holda rahbar nomiga rasmiylashtiriladi. Direktorda jismoniy shaxsning shaxsiy ERIsi ham bo‘lishi mumkin — bu boshqa vazifalar uchun boshqa kalit.
- Qayerda olish mumkin: Davlat xizmatlari markazida, Yagona portal orqali yoki e-imzo.soliq.uz saytida.
- Agar bajarilmasa: kompaniya birinchi EHFni taqdim eta olmaydi, hisobotlarni shakllantira va topshira olmaydi hamda ijara shartnomasini tasdiqlay olmaydi.
Soliq maqomi va rejimini tekshiring
- Majburiy: ha — soliq majburiyatlari ro‘yxatdan o‘tgan kundan boshlab yuzaga keladi.
- Kim javob beradi: direktor; amalda — buxgalter.
- Nimani tekshirish kerak: kompaniya qaysi rejimni qo‘llaydi (aylanmadan olinadigan soliq yoki QQS va foyda solig‘i bilan umumbelgilangan tartib). Reyestrdan ko‘chirmada rejim aks etmaydi — uni soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetida tekshiring yoki soliq inspeksiyasida aniqlashtiring: tanlangan faoliyat turi uchun aylanmadan olinadigan soliqni qo‘llashga cheklovlar yo‘qmi, kompaniya joylashgan joyi bo‘yicha hisobda turibdimi.
- Agar bajarilmasa: kompaniya o‘zi huquqiga ega bo‘lmagan rejimni qo‘llashi mumkin — bu soliqlarni qo‘shimcha hisoblash, jarimalar va penyaga olib keladi.
Direktor tayinlanganini va uning vakolatlari tasdiqlanganini tekshiring
- Majburiy: ha — ta’sischilar jamiyatni tashkil etishda uning ijroiya organlarini saylaydi (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 11-moddasi).
- Nimani tekshirish kerak: tayinlash to‘g‘risidagi yagona ishtirokchining qarori yoki ta’sischilar yig‘ilishining bayonnomasi, ustavga ko‘ra vakolat muddati, direktorning reyestrdagi ma’lumotlari mosligi.
- Agar direktor chet el fuqarosi bo‘lsa: u tayinlangunga qadar unga mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqi to‘g‘risidagi hujjat kerakmi yoki yo‘qligini aniqlang, agar kerak bo‘lsa — hujjat bo‘lmagan davrda kompaniya qanday ishlashini belgilang (6-bo‘limga qarang).
30 kunlik majburiyatlar xaritasini tuzing
- Oltita savolga javob bering: shu oyda xodimlar bo‘ladimi; faoliyat litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnomani talab qiladimi; jismoniy shaxslar bilan naqd pul yoki karta orqali hisob-kitoblar bo‘ladimi; kompaniya amalda qayerda ishlaydi; import, eksport yoki valyuta to‘lovlari bo‘ladimi; direktor va xodimlar orasida chet el fuqarolari bormi. Rejaning qaysi bandlari siz uchun majburiy, qaysilarini esa o‘tkazib yuborish mumkinligi javoblarga bog‘liq.
Amaliyotda: agar ERI allaqachon qo‘lingizda bo‘lsa, birinchi kunning ko‘plab vazifalari bir soat vaqt oladi. Agar kalit bo‘lmasa, aynan ERI butun birinchi haftaning «tor joyi»ga aylanadi — usiz na E-IJARA, na EHF, na YaMMT ishga tushadi.
2–7-kunlar: hisobvaraq, buxgalteriya, soliqlar, ijara va litsenziyalar
Birinchi hafta — usiz birinchi bitimni tuzib bo‘lmaydigan infratuzilmani yo‘lga qo‘yish vaqti.
Bank hisobvarag‘i
Qonun har qanday MChJ uchun hisob-kitob hisobvarag‘ini ochishning yagona muddatini belgilamaydi. Biroq amalda hisobvaraq birinchi operatsiyagacha kerak: u orqali ustav fondiga pul hissasi kiritiladi, yuridik shaxslardan to‘lovlar qabul qilinadi, soliqlar va ish haqi to‘lanadi, ERI va onlayn-kassa uchun haq to‘lanadi. Yuridik shaxslar o‘rtasidagi hisob-kitoblar, qoida tariqasida, naqd pulsiz shaklda amalga oshiriladi, shuning uchun hisobvarag‘i bo‘lmagan kompaniya amalda korporativ mijozlar bilan ishlay olmaydi. Bundan tashqari, bank rekvizitlarisiz ijara shartnomasini tuzib ham, onlayn-kassa yoki to‘lov terminalini rasmiylashtirib ham bo‘lmaydi — shuning uchun hisobvaraq birinchi navbatda ochiladi.
Hisob-kitob hisobvarag‘ini oching
- Muddat: birinchi to‘lov, ustav fondiga birinchi hissa yoki birinchi ish haqigacha — qaysi biri oldinroq kelsa.
- Kim ochadi: direktor shaxsan. O‘zbekistonning birorta ham banki hisobvaraqni masofadan, faqat ERI orqali ochmaydi. Hisobvaraq ochish uchun arizani ro‘yxatdan o‘tishda paket xizmatlari tarkibida berish mumkin, biroq bu bankka borish zaruratini bekor qilmaydi: bank filialida bank xizmati ko‘rsatish shartnomasi imzolanadi, tariflar kelishiladi, token yoki «Bank-mijoz» tizimiga boshqa turdagi kirish vositasi, korporativ va ish haqi kartalari buyurtma qilinadi.
- Bank odatda nimalarni so‘raydi: guvohnoma, ustav, direktorni tayinlash to‘g‘risidagi qaror, direktorning hujjatlari, benefitsiar mulkdorlar haqidagi ma’lumotlar, rejalashtirilayotgan faoliyat haqidagi axborot. Bank mijozni o‘zi tekshiradi (KYC) va qo‘shimcha hujjatlar so‘rashi mumkin.
- Chet el ishtirokidagi kompaniyalar: egalik zanjirini yakuniy benefitsiargacha ochib berishga va mablag‘lar kelib chiqishini tasdiqlashga tayyor bo‘ling. Agar ishtirokchi yoki direktor chet el fuqarosi bo‘lsa, bank har qanday holatda kompaniya haqidagi ma’lumotlarni komplayens xizmatiga yuboradi va hisobvaraq ochish to‘g‘risidagi qaror faqat uning tekshiruvidan keyin qabul qilinadi — bu odatda taxminan bir kun davom etadi. Shuning uchun amalda ro‘yxatdan o‘tishdagi onlayn-ariza jarayonni tezlashtirmaydi. Agar ustav fondiga hissa valyutada kiritilsa yoki import, eksport va valyuta to‘lovlari rejalashtirilgan bo‘lsa, darhol valyuta hisobvarag‘ini oching; import uchun QQS toʻlovchisi guvohnomasini oldindan olishni tavsiya qilamiz («Soliq majburiyatlari» boʻlimiga qarang).
- Bank tanlashda nimalarni hisobga olish kerak: to‘lovlar va valyuta nazorati tariflari, internet-banking sifati, 1C bilan integratsiya, tashqi iqtisodiy shartnomalarni ko‘rib chiqish muddatlari.
- «Bank-mijoz» tizimiga kirish: bank kirishni qanday tasdiqlashini aniqlang. Ayrim banklarda ERI ikki omilli autentifikatsiyaning majburiy elementi bo‘lib, usiz kirish imkonsiz; boshqalarida SMS yoki xatdagi kod yetarli.
Buxgalteriya hisobi
Buxgalteriya hisobini yuritish majburiyati ro‘yxatdan o‘tgan paytdan boshlab yuzaga keladi, uni tashkil etish uchun shaxsiy javobgarlik esa rahbar zimmasida. Direktor hisobni yuritishni bosh buxgalterga yuklashi, uni shartnoma asosida ixtisoslashgan tashkilotga topshirishi yoki kichik kompaniyalar uchun qonunda nazarda tutilgan hollarda hisobni o‘zi yuritishi mumkin.
Buxgalteriya formatini tanlang: shtatdagi buxgalter yoki autsorsing
Muddat: birinchi xo‘jalik operatsiyasigacha — birinchi to‘lov, birinchi shartnoma, ish haqining birinchi marta hisoblanishigacha.
Javobgarlik: har qanday variantda direktor zimmasida qoladi.
Hisob siyosatini tasdiqlang
Rahbarning buyrug‘i bilan: buxgalteriya hisobi maqsadlari uchun va soliqqa tortish maqsadlari uchun. Unda hisob usullari, registrlar shakli, hujjat aylanishi tartibi va, agar faoliyat turlari bir nechta bo‘lsa, alohida hisob yuritish tartibi qayd etiladi.
Birlamchi hujjatlar tizimini tayyorlang
EHF, bajarilgan ishlar dalolatnomalari, yuk xatlari, kassa cheklari, avans hisobotlari, bank ko‘chirmalari. Pulning har bir kirimi va chiqimi hujjatli asosga — shartnoma, to‘lov uchun hisobvaraq, EHF yoki chekka ega bo‘lishi kerak.
Amaliyotda: eng ko‘p uchraydigan xato — buxgalterni dastlabki operatsiyalardan keyin jalb qilish. «Birlamchi hujjatlar»ni orqa sana bilan tiklash ularni birinchi kundan to‘g‘ri yuritishdan har doim qimmatroq tushadi.
Soliq majburiyatlari
Ro‘yxatdan o‘tgan MChJ faqat hali sotuvlar yo‘qligi sababli soliq intizomidan ozod qilinmaydi. Soliq organi kompaniya o‘rniga hisobot topshirmaydi: soliq to‘lovchining o‘zi shaxsiy kabinetiga kiradi, kerakli hisobotni tanlaydi, uni shakllantiradi va ERI bilan tasdiqlagan holda yuboradi. QQS va aylanmadan olinadigan soliq bo‘yicha hisob-kitoblar shakllantirishda EHF, onlayn-kassalar va boshqa axborot tizimlari ma’lumotlari asosida avtomatik to‘ldiriladi — ularni tekshirish va yuborish kerak. Foyda solig‘i, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i (JShDS) va ijtimoiy soliq bo‘yicha hisob-kitoblar qo‘lda to‘ldiriladi. Shakllantirilgan, lekin yuborilmagan hisobot barcha soliq oqibatlari bilan topshirilmagan hisoblanadi.
Soliq / rejim | Kim to‘laydi | 2026-yil oktabr holatiga asosiy parametrlar |
Aylanmadan olinadigan soliq | Daromadi belgilangan chegara doirasida bo‘lgan, istisnolar ro‘yxatiga kirmaydigan MChJlar | Umumiy stavka 4% (chakana savdo uchun — hududga qarab 4%, 2% yoki 1%); 2026-yil 1-iyundan boshlab umumbelgilangan rejimga o‘tish chegarasi — 12 000 bazaviy hisoblash miqdori (PF-100); hisob-kitobni taqdim etish va to‘lash — keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay |
QQS | Umumbelgilangan rejim to‘lovchilari va chegaradan oshgan kompaniyalar | Stavka 12%; chegaradan oshganda QQSga o‘tish oshgan kundan boshlab amalga oshiriladi. Umumiy ovqatlanish, savdo va xizmatlar uchun 2026-yil 1-iyundan 2030-yil 1-yanvargacha ixtiyoriy soddalashtirilgan tartib mavjud: kiruvchi QQS hisobga olinmagan holda barcha aylanmalardan 6% va 0% stavkada foyda solig‘i |
Foyda solig‘i | Umumbelgilangan rejim to‘lovchilari | Bazaviy stavka 15% |
JShDS va ijtimoiy soliq | Barcha ish beruvchilar, shu jumladan yagona xodimi direktor bo‘lgan kompaniya | JShDS 12% ish haqidan ushlab qolinadi; ijtimoiy soliq 12% ish beruvchi tomonidan hisoblanadi |
Mol-mulk solig‘i va yer solig‘i | Soliq solish obyektlari mavjud bo‘lganda | Balansda mol-mulk yoki yer paydo bo‘lishi bilan yuzaga keladi |
- Kompaniya aylanmadan olinadigan soliqni qo‘llashga haqli ekanini tekshiring. Rejim, xususan, aksiz to‘lanadigan tovarlar ishlab chiqaruvchilari, yoqilg‘i sotuvchilari, dorixonalar va tibbiyot tashkilotlari, bozorlar, auditorlik tashkilotlari, soliq maslahatchilari, zargarlik buyumlari sotuvchilari, importchilar uchun mavjud emas.
- Soliq kalendarini tuzing — dastlabki uch oy uchun hisob-kitoblarni taqdim etish va to‘lash sanalari bilan.
- Agar umumbelgilangan rejimni rejalashtirsangiz, o‘tish davri imtiyozlarini o‘rganing: aylanmadan olinadigan soliqdan QQSga birinchi marta o‘tilganda bir yil davomida hisobga qo‘yish muddatini buzganlik uchun jarima solinmaydi, buxgalteriya xizmatlari xarajatlarining oyiga mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 3,5 baravarigacha bo‘lgan qismi esa olti oy davomida soliq to‘lovlarini kamaytiradi.
- Import rejalashtirilgan boʻlsa: 2026-yil 28-maydan boshlab tovarlarni olib kirish QQSga oʻtishni majburiy qilmaydi (PF-100, 9-band). Biroq import QQSini bojxonada soliq rejimidan qatʼi nazar barcha importyorlar toʻlaydi, uni hisobga olishga esa faqat QQS toʻlovchisi haqli. Aylanmadan olinadigan soliqda bojxonada toʻlangan QQS xarajatga aylanadi: uni hisobga olib ham, sotishda xaridorga qayta taqdim etib ham boʻlmaydi. Shuning uchun birinchi yetkazib berishgacha QQS toʻlovchisi guvohnomasini olishni tavsiya qilamiz. Guvohnoma rasmiylashtirilayotganda inspektor yuridik manzilga chiqishini hisobga oling («Ijara va E-IJARA» boʻlimiga qarang).
Ijara va E-IJARA
MChJ to‘g‘risidagi qonun jamiyatning aloqa uchun pochta manziliga ega bo‘lishini talab qiladi; umumiy qoidaga ko‘ra, joylashgan joy ro‘yxatdan o‘tgan joy hisoblanadi (5-modda). Har bir MChJ uchun «jismoniy ofisga ega bo‘lish» degan alohida talab yo‘q. Biroq agar kompaniya amalda binodan — ofis, ombor, savdo nuqtasidan — foydalansa, foydalanish shartnoma bilan rasmiylashtirilishi kerak.
QQS to‘lovchilari uchun muhim: QQS to‘lovchi guvohnomasini olish uchun ariza berilganda tuman soliq inspeksiyasi inspektori belgilangan reglament bo‘yicha 5 kun ichida kompaniyaning ro‘yxatdan o‘tgan manziliga chiqadi, uning shu manzilda joylashganligi faktini dalolatnoma bilan qayd etadi va binoni suratga oladi. Shuning uchun agar kompaniya QQS bilan ishlashni rejalashtirsa, QQS sertifikatini olish bilan bog‘liq barcha nyuanslarni hisobga olish lozim.
Ijara yoki bepul foydalanish shartnomasini tuzing — faqat yuridik manzil uchun emas, balki amalda foydalaniladigan har bir bino uchun. Shartnomada taraflarning bank rekvizitlari ko‘rsatiladi, shuning uchun uni tuzish va E-IJARAda hisobga qo‘yish faqat hisobvaraq ochilgandan keyin mumkin — buni MChJni ro‘yxatdan o‘tkazish bilan bir vaqtda amalga oshirib bo‘lmaydi.
Shartnomani E-IJARAda ro‘yxatdan o‘tkazing
Kim ro‘yxatdan o‘tkazadi: ijaraga beruvchi shartnomani tizimga kiritadi, ijarachi uni tasdiqlaydi. Yuridik shaxslar tizimga yuridik shaxs ERIsi bilan, jismoniy shaxslar — shaxsiy ERI bilan kiradi.
Muddatlar: ma’muriy reglamentga ko‘ra ijaraga beruvchi shartnomani tuzilgan kundan boshlab 3 kun ichida hisobga qo‘yadi, ijarachi uni 5 kun ichida tasdiqlaydi.
Ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyin: tizim QR-kodli guvohnoma shakllantiradi. Shartnoma muddatidan oldin bekor qilinganda u ijaraga beruvchining xabarnomasi bo‘yicha hisobdan chiqariladi.
Agar bajarilmasa: hisobga qo‘yilgan shartnomaning yo‘qligi — yuqori soliq xavfi mezoni; ro‘yxatdan o‘tkazilmagan binodagi tovar-moddiy zaxiralar soliq tekshiruvida tan olinmasligi mumkin.
Agar ijaraga beruvchi jismoniy shaxs bo‘lsa, soliq oqibatlarini hisobga oling: jismoniy shaxslarga to‘lanadigan ijara to‘lovlariga JShDSni ushlab qolish qoidalari va soliqqa tortish maqsadlari uchun ijara haqining eng kam stavkalari qo‘llaniladi. Bu shartlarni imzolashdan oldin buxgalter bilan tekshiring.
Agar ro‘yxatdan o‘tgan manzil va amalda ishlash joyi har xil bo‘lsa, ikkala manzil bo‘yicha shartnomalarni rasmiylashtiring va ro‘yxatdan o‘tkazing. Kontragentlar, bank va soliq organi kompaniyani reyestrdagi manzil bo‘yicha qidiradi.
Litsenziyalar, ruxsatnomalar va xabarnomalar
MChJ har qanday taqiqlanmagan faoliyat bilan, shu jumladan ustavda ko‘rsatilmagan faoliyat bilan ham shug‘ullanishi mumkin. Biroq ro‘yxati qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadigan ayrim faoliyat turlari faqat litsenziya, ruxsat beruvchi hujjat asosida yoki xabarnoma tartibida ruxsat etiladi (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 3-moddasi). Kompaniyaning ro‘yxatdan o‘tishi bu talabning o‘rnini bosmaydi.
- Amaldagi faoliyatni litsenziyalanadigan turlar hamda ruxsatnoma yoki xabarnoma talab qilinadigan turlar ro‘yxatlari bilan solishtiring. Ko‘pincha talablar ostiga tibbiyot va farmatsevtika, ta’lim, qurilish va loyihalash, tashish, alkogol va tamaki savdosi, moliyaviy xizmatlar, turizm, xavfli moddalar bilan ishlash, IT va telekom xizmatlarining ayrim turlari tushadi.
- Ariza bering — tegishli faoliyat boshlanishidan oldin. Litsenziyalanadigan faoliyatni litsenziya olinmaguncha yoki xabarnoma yuborilmaguncha boshlash mumkin emas.
- Kompaniyaga qo‘yiladigan litsenziya talablarini tekshiring: eng kam ustav fondi, xodimlar malakasi, bino, uskunalar. MChJ to‘g‘risidagi qonun ustav fondining eng kam miqdori litsenziya talablari bilan belgilanishi mumkinligiga bevosita yo‘l qo‘yadi.
8–14-kunlar: direktor, xodimlar, shartnomalar va kassa
Ikkinchi haftaga kelib kompaniyada ERI, hisobvaraq va buxgalter bo‘lishi kerak. Endi odamlarni ishga rasmiylashtirish, dastlabki shartnomalarni tuzish va to‘lov qabul qilishga tayyorgarlik ko‘rish mumkin.
Direktor: to‘rtta turli yuridik qadam
Direktorni tayinlash ko‘pincha bitta harakat sifatida qabul qilinadi. Aslida bu to‘rtta turli qadam bo‘lib, ularning har birini alohida bosib o‘tish kerak.
Qadam | Nima bilan rasmiylashtiriladi | Nima beradi |
MChJni ro‘yxatdan o‘tkazish | Reyestrdagi yozuv | Kompaniya yuridik shaxs sifatida mavjud bo‘ladi |
Direktorni saylash | Yagona ishtirokchining qarori yoki umumiy yig‘ilish bayonnomasi (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 11, 31, 42-moddalari) | Ustav doirasida ishonchnomasiz kompaniya nomidan harakat qilish vakolatlari |
Mehnat munosabatlari | Mehnat shartnomasi, lavozimga kirishish to‘g‘risidagi buyruq, YaMMTda ro‘yxatdan o‘tkazish | Ish haqi olish huquqi; kompaniyaning JShDS va ijtimoiy soliqni to‘lash majburiyati |
Chet el fuqarosining ishlash huquqi | Mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat yoki usiz ishlash uchun qonuniy asos | Chet ellik direktor amaldagi ishining qonuniyligi |
Direktor ishtirokchilar orasidan bo‘lmagan shaxs ham saylanishi mumkin. Vakolat muddatini ustav belgilaydi. Yangi MChJ to‘g‘risidagi qonunga ko‘ra direktor jamiyat oldida fidutsiar majburiyatlarga ega, uning qonunga xilof harakatlari natijasida yuzaga kelgan to‘lovga qobiliyatsizlikda esa unga subsidiar javobgarlik yuklatilishi mumkin.
- Direktor bilan mehnat shartnomasini rasmiylashtiring va uni YaMMTda ro‘yxatdan o‘tkazing. Bu direktor yagona xodim va bir vaqtning o‘zida yagona ishtirokchi bo‘lgan holda ham zarur. Agar direktor ish haqi olsa, kompaniya JShDSni ushlab qoladi va ijtimoiy soliqni hisoblaydi.
- Ishonchnomalar tayyorlang — direktor o‘rniga hujjatlarni imzolaydigan shaxslar uchun: buxgalter, menejer, bank va davlat organlaridagi vakil. Vakolatsiz shaxs tomonidan imzolangan shartnomalar nizolashilishi mumkin.
Xodimlar
Agar barcha ishni direktor yoki fuqarolik-huquqiy shartnomalar bo‘yicha pudratchilar bajarsa, kompaniya yollanma xodimlarsiz ishlashi mumkin. Biroq shaxs amalda kompaniya rahbarligi ostida mehnat vazifasini bajara boshlashi bilanoq, munosabatlar mehnat munosabatlari sifatida rasmiylashtirilishi kerak.
- Ishga qo‘yishdan oldin mehnat shartnomasini tuzing — yozma shaklda: qog‘ozda yoki YaMMT orqali elektron shaklda.
- Shartnomani YaMMTda ro‘yxatdan o‘tkazing. Qog‘oz shartnoma tuzilgan kundan boshlab besh ish kuni ichida ro‘yxatdan o‘tkaziladi; ushbu ma’lumotlar asosida elektron mehnat daftarchasi shakllantiriladi. Tartib «O‘zbekistonda xodimni qanday rasmiylashtirish kerak» maqolasida batafsil ko‘rib chiqilgan.
- Ishga qabul qilish to‘g‘risida buyruq chiqaring va ish boshlangan kundan boshlab uch kun ichida xodimni u bilan imzo qo‘ydirib tanishtiring.
- Shartnomani imzolashdan oldin xodimni tanishtiring — mehnat sharoitlari, ichki mehnat tartibi qoidalari va uning ishi bilan bog‘liq lokal hujjatlar bilan.
- Ish haqini hisoblashni sozlang: JShDS 12%, ijtimoiy soliq 12%, to‘lov muddatlari — Mehnat kodeksida belgilanganidan kam bo‘lmagan davriylikda, tabel yuritish.
- Sinov muddati faqat mehnat shartnomasi sharti bilan belgilanadi: uch oygacha, rahbar va bosh buxgalter uchun — olti oygacha.
Shartnomalar bazasi
Maqsad — hammasini birdaniga tuzish emas, balki har bir turdagi birinchi operatsiyagacha shartnomaga ega bo‘lish.
Shartnoma | Qachon kerak | Usiz ishlansa, qanday xavf bor |
Ijara yoki bepul foydalanish | Binodan foydalanish boshlanguniga qadar | Soliq xavfi, zaxiralar va xarajatlarni tasdiqlashdagi muammolar, bino bo‘yicha nizo |
Mijoz bilan shartnoma (yetkazib berish, xizmat ko‘rsatish, ishlarni bajarish) | Birinchi jo‘natishgacha yoki ishlar boshlanguniga qadar | To‘lov shartlari, muddatlar, qabul qilib olishni isbotlab bo‘lmaydi; pul asossiz tushadi |
Yetkazib beruvchi bilan shartnoma | Birinchi xarid yoki oldindan to‘lovgacha | Xarajatlar va QQSni hisobga olish uchun asos yo‘q; oldindan to‘lovni qaytarish qiyin |
Mehnat shartnomalari | Xodim ishga qo‘yilgunga qadar | Rasmiylashtirilmagan mehnat uchun jarimalar, ish haqi bo‘yicha nizolar |
Ijrochilar bilan fuqarolik-huquqiy shartnomalar | Ishlar boshlanguniga qadar | Mehnat munosabatlari sifatida qayta tasniflanish xavfi |
Tashqi iqtisodiy shartnoma (kontrakt) | Birinchi import, eksport yoki valyuta to‘lovigacha | Bank to‘lovni o‘tkazmaydi, bojxona deklaratsiyani qabul qilmaydi |
Bank xizmati ko‘rsatish shartnomasi | Hisobvaraq ochishda | Bank shakli bo‘yicha imzolanadi; tariflar va limitlarni tekshiring |
- Imzolashdan oldin kontragent tomonidan imzolovchi shaxsning vakolatlarini tekshiring: reyestrdan ko‘chirma, ishonchnoma, yirik bitimlar bo‘yicha ustavdagi cheklovlar.
- Tashqi iqtisodiy shartnomalar uchun valyuta nazorati va shartnomani ro‘yxatdan o‘tkazish talablarini bank bilan oldindan kelishib oling.
Kassa: u haqiqatda qachon kerak
Kassani «har ehtimolga qarshi» sotib olish shart emas. Onlayn nazorat-kassa mashinasi (onlayn-NKM) yoki virtual kassa aholidan naqd pul yoki bank kartalari orqali to‘lov qabul qiladigan tadbirkorlik subyektlari uchun majburiy.
Vaziyat | Kassa kerakmi |
Jismoniy shaxsdan naqd pul bilan to‘lov | Ha |
Jismoniy shaxsdan bank kartasi orqali, shu jumladan terminal orqali to‘lov | Ha, onlayn-NKM yoki virtual kassaning fiskal cheki kerak |
Jismoniy shaxsdan yagona QR-kod orqali to‘lov | Ha, bunday to‘lovlar bo‘yicha ham chek beriladi |
Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar (YaTT) o‘rtasida to‘lov uchun hisobvaraq asosida naqd pulsiz o‘tkazma | Yo‘q, elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi |
Savdo avtomatlari orqali sotish | Talab qo‘llanilmaydi |
- Agar kassa kerak bo‘lsa, uni hisobvaraq ochilgandan keyin rasmiylashtiring: onlayn-kassa va to‘lov terminalini sotib olish yoki ijaraga olish uchun bank rekvizitlari kerak. Ko‘pincha kassa va terminalni bankning o‘zi taqdim etadi — ijaraga yoki sotish yo‘li bilan. Uskunani mustaqil sotib olish ham mumkin, biroq bu holda ham uni hisobvaraq rekvizitlari bilan bankda, soliq organida va boshqa tizimlarda hisobga qo‘yishga to‘g‘ri keladi. Kassani birinchi hisob-kitobgacha ro‘yxatdan o‘tkazish kerak.
- Naqd pul qabul qilishdagi cheklovlarni tekshiring. 2026-yil 1-apreldan boshlab mahsulot (xizmat)larning identifikatsiya kodlari (MXIK) ro‘yxati bo‘yicha ayrim tovarlar va xizmatlar uchun to‘lov faqat naqd pulsiz shaklda qabul qilinadi.
- Oʻzgarishlarni hisobga oling: 2026-yil 22-oktabrdan boshlab onlayn-NKM va virtual kassalarni qoʻllash toʻgʻrisidagi yangilangan Nizom amal qiladi (Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 20-iyuldagi 393-son qarori).
15–30-kunlar: ichki hujjatlar, nazorat va birinchi hisobot
Oyning o‘rtalariga kelib kompaniya odatda dastlabki operatsiyalarni amalga oshirayotgan bo‘ladi. Oyning ikkinchi yarmi — hujjatlardagi bo‘shliqlarni yopish va birinchi hisobot muddatiga tayyorgarlik ko‘rish vaqti.
Ichki hujjatlar: nima majburiy, nima yo‘q
Namunaviy «yangi MChJ paketi»dagi har bir hujjat ham majburiy emas. Ularni uch guruhga ajrating.
Guruh | Hujjatlar | Qachon kerak |
Har qanday MChJ uchun majburiy | Ustav (va ikki va undan ortiq ishtirokchi bo‘lganda ta’sis shartnomasi); direktorni saylash to‘g‘risidagi qaror yoki bayonnoma; buxgalteriya va soliq hisobi uchun hisob siyosati; birlamchi hisob hujjatlari | Ro‘yxatdan o‘tgan yoki birinchi operatsiya amalga oshirilgan paytdan boshlab |
Muayyan holatlarda majburiy | Mehnat shartnomalari va buyruqlar — xodimlar yollanganda; ichki mehnat tartibi qoidalari va xodim ishga qabul qilinishidan oldin tanishadigan boshqa lokal hujjatlar — xodimlar mavjud bo‘lganda; ishonchnomalar — direktor imzolamaganda; moddiy javobgarlik to‘g‘risidagi shartnomalar — xodim pul yoki tovar-moddiy boyliklarga xizmat ko‘rsatganda; filial to‘g‘risidagi nizom — filial tashkil etilganda | Tegishli holat yuzaga kelishi bilan |
Tavsiya etiladi | Shtat jadvali, mehnatga haq to‘lash va mukofotlash to‘g‘risidagi nizom, lavozim yo‘riqnomalari, tijorat siri to‘g‘risidagi nizom, shartnomalar va to‘lovlarni kelishish reglamenti, hujjatlarni saqlash tartibi | Nizolar, tekshiruvlarda va shtat kengayganda xavflarni kamaytirish uchun |
Dastlabki operatsiyalar nazorati
- Bank va hisobni solishtiring: ko‘chirma bo‘yicha har bir kirim va chiqimning shartnomasi, to‘lov uchun hisobvarag‘i, EHF, dalolatnomasi yoki cheki bo‘lishi kerak.
- EHFni tekshiring: kassa cheki bilan amalga oshirilgan sotuvlardan tashqari barcha realizatsiyalar bo‘yicha hisobvaraq-fakturalar taqdim etilganmi; yetkazib beruvchilarning kiruvchi EHFlari qabul qilinganmi.
- Kassa intizomini tekshiring, agar kassadan foydalanilsa: jismoniy shaxslar bilan barcha hisob-kitoblar fiskal chek orqali o‘tganmi.
- Kadrlar blokini tekshiring: amaldagi ish sharoitlari shartnomalarga mos keladimi, barcha shartnomalar YaMMTda ro‘yxatdan o‘tkazilganmi, tanishtirish varaqalari imzolanganmi.
- Litsenziya va xabarnomalarni tekshiring: kompaniya hujjat hali olinmagan faoliyatni boshlab yubormaganmi.
- Ijara shartnomalari E-IJARAda tasdiqlanganiga ishonch hosil qiling — barcha binolar bo‘yicha.
Birinchi hisobotga tayyorgarlik
- Birinchi hisobot muddatini aniqlang. Aylanmadan olinadigan soliq bo‘yicha hisob-kitobni taqdim etish va to‘lash — hisobot oyidan keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay. Ish haqidan olinadigan soliqlar, QQS va foyda solig‘i bo‘yicha o‘z topshirish muddatlari belgilangan — ularni soliq kalendariga kiriting.
- O‘tkazib yuborish oqibatlarini hisobga oling. Mikrofirma yoki kichik korxona hisobotining o‘z vaqtida topshirilmasligi 3 BHM (bazaviy hisoblash miqdori) miqdorida jarimaga sabab bo‘ladi; noto‘g‘ri hisob-kitob tufayli soliqni kamaytirib ko‘rsatish — boqimandaning 20% miqdorida jarima; to‘lov kechiktirilgan har bir kun uchun penya hisoblanadi.
- Korporativ kalendarni rejalashtiring: yillik natijalarni tasdiqlaydigan ishtirokchilarning navbatdagi umumiy yig‘ilishi moliya yili tugaganidan keyin olti oydan kechiktirmay o‘tkaziladi (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 32-moddasi).
Amaliyotda: agar birinchi oyda operatsiyalar bo‘lmagan bo‘lsa ham, hisobot baribir topshirilishi kerak. Nol hisobotni kompaniya soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetida xuddi oddiy hisobot kabi shakllantiradi va yuboradi — agar u yuborilmasa, o‘z vaqtida topshirmaslik oqibatlari yuzaga keladi.
Kompaniyada chet el fuqarolari bo‘lsa, qo‘shimcha nimalarni hisobga olish kerak
Asosiy qoida: ishtirokchi maqomi va xodim maqomi — turli narsalar. Faqat ulushga egalik qiluvchi chet ellik ta’sischi kompaniyada ishlamaydi va ishlashga ruxsatnomaga muhtoj emas. Savol chet el fuqarosi direktor yoki xodim bo‘lganda yuzaga keladi.
Chet el fuqarosining roli | Ishlash huquqi to‘g‘risidagi hujjat kerakmi | Yana nimalarni hisobga olish kerak |
Lavozimsiz ta’sischi | Yo‘q | Korporativ qarorlar va davlat xizmatlari uchun JShShIR (jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami) va ERI; bank uchun benefitsiar egalik to‘g‘risidagi hujjatlar |
Direktor etib tayinlangan ta’sischi | Umumiy holatda ha, lekin istisnolar bor (quyida) | Mehnat shartnomasi, YaMMT, migratsiya maqomi va vaqtincha turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatga olish |
Yollangan direktor yoki xodim | Ha, mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat | Ish beruvchi hujjatlarni direktor tayinlanguniga yoki xodim ishni boshlaguniga qadar topshiradi; tasdiqlovchi hujjatsiz ishga qo‘yish mumkin emas |
O‘zbekistonda yashash uchun ruxsatnomaga ega chet el fuqarosi | Yo‘q, umumiy asoslarda ishga qabul qilinadi | Kadrlar bo‘yicha standart rasmiylashtirish |
Tekshirish kerak bo‘lgan istisnolar
Amaliyotda umumiy qoidadan bir nechta istisno qo‘llaniladi. Ularni tayinlash sanasidagi hujjatlarning amaldagi tahriri bo‘yicha tekshirish kerak, chunki shartlar o‘zgarib turadi.
- Xorijiy yoki qo‘shma korxona ta’sischisi unda ruxsat beruvchi hujjatlarsiz cheklangan muddat — uch oygacha ishlashi mumkin. MChJ shaklidagi xorijiy korxona uchun bu chet ellik ta’sischini ro‘yxatdan o‘tgandan so‘ng darhol direktor etib tayinlash imkonini beradi (batafsil — oldingi maqolada).
- PF-113 bo‘yicha imtiyoz. Prezidentning PF-113-son Farmoni ham chet el fuqarosiga ruxsat beruvchi hujjatlarsiz ishlash imkonini beradigan imtiyozni nazarda tutadi. Direktorni tayinlashdan oldin sizning holatingiz unga to‘g‘ri kelishini tekshiring.
- Vaqtinchalik rezident-direktor. Agar birorta ham istisno to‘g‘ri kelmasa, hujjatlarni rasmiylashtirish davrida direktor etib O‘zbekiston fuqarosi yoki rezidentini, chet el fuqarosini esa mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat olingandan keyin tayinlash mumkin.
- Chet ellik investor ulushlarni sotib olgan yoki belgilangan chegaradan kam bo‘lmagan investitsiyalar bilan (amaldagi nizomga ko‘ra — kiritish paytida 8 500 BHM) xorijiy korxona tashkil etgan bo‘lsa, ushbu tashkilotda ruxsatnomasiz har qanday lavozimda ishlashga haqli.
- Alohida toifalar — masalan, davlatlararo shartnomalar bo‘yicha mutaxassislar — maxsus asoslarga ko‘ra ozod qilingan.
Chet ellik mulkdor uchun amaliy chek-list
- Jismoniy shaxsning JShShIR va ERIsini olish — ularsiz ishtirokchi qarorlarini imzolash va davlat xizmatlaridan masofadan foydalanish qiyin.
- Bank uchun yakuniy benefitsiargacha bo‘lgan egalik tuzilmasi to‘g‘risidagi hujjatlarni va zarur hollarda chet ellik ishtirokchining apostil qo‘yilgan korporativ hujjatlarini tayyorlash.
- Agar ustav fondiga hissa valyutada kiritilsa — valyuta hisobvarag‘ini ochish va to‘lov maqsadi ustav fondi to‘g‘risidagi qarorga mos kelishini nazorat qilish.
- Agar direktor etib chet el fuqarosi tayinlansa — mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqi va vaqtincha turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatga olish masalasini u tayinlangandan keyin emas, balki tayinlanishidan oldin hal qilish; zarur bo‘lsa — vaqtinchalik rezident-direktor tayinlash.
- Agar kompaniya chet ellik kontragentlar bilan ishlasa — tashqi iqtisodiy shartnomalarni bank talablariga muvofiq oldindan tayyorlash.
- Ishtirokchilarga foydani faqat ustav fondi to‘liq to‘langanidan keyin taqsimlash mumkin; dividendlarni to‘lash muddati — qaror qabul qilingan kundan boshlab 60 kundan ko‘p emas (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 26–27-moddalari).
Dastlabki 30 kundagi odatiy xatolar
Xato | Nimaga olib keladi | Qanday oldini olish mumkin |
«Sotuvlar bo‘lmaguncha soliq idorasi hech narsa kutmaydi» | Hisobot sotuvlar bo‘lmasa ham topshirilishi kerak: topshirilmagan hisobot, shu jumladan nol hisobot uchun — jarima va penya | Birinchi oydan boshlab har oy soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetida hisobotlarni shakllantirish va yuborish |
Aylanmadan olinadigan soliq rejimi istisnolar tekshirilmasdan tanlangan | QQS va foyda solig‘ini qo‘shimcha hisoblash, boqimandaning 20% miqdorida jarima, penya | Birinchi sotuvdan oldin faoliyat turini istisnolar ro‘yxati bilan solishtirish |
Buxgalter dastlabki operatsiyalardan keyin jalb qilingan | Birlamchi hujjatlar yo‘q, xarajatlar tasdiqlanmagan, QQS hisobga olinmagan | Birinchi haftada buxgalterni tanlash va hisob siyosatini tasdiqlash |
Pul hisobvaraqqa shartnoma yoki to‘lov uchun hisobvaraqsiz tushgan | Bank va soliq organi oldida tushumning mohiyatini tasdiqlash qiyin | Shartnoma imzolanmaguncha yoki to‘lov uchun hisobvaraq taqdim etilmaguncha to‘lov qabul qilmaslik |
Direktor mehnat shartnomasisiz va YaMMTdagi yozuvsiz ishlamoqda | Mehnat qonunchiligining buzilishi; ish haqi va undan olinadigan soliqlar bo‘yicha savollar | Dastlabki ikki hafta ichida direktor bilan shartnomani rasmiylashtirish |
Xodim ishga «rasmiylashtirilgunga qadar» chiqqan | Rasmiylashtirilmagan mehnat uchun jarimalar; xodim mehnat munosabatlarini isbotlashga haqli | Ishga qo‘yishdan oldin shartnomani imzolash; qog‘oz shartnomani — besh ish kuni ichida YaMMTda ro‘yxatdan o‘tkazish |
Chet ellik direktor yoki xodim tasdiqlovchi hujjatsiz ishlay boshlagan | Ish beruvchi va chet el fuqarosining o‘zi javobgarligi, shu jumladan migratsiya oqibatlari | Ishlash huquqi masalasini direktor tayinlanguniga qadar (xodim uchun — ish boshlanguniga qadar) hal qilish, istisnolarni tekshirish yoki vaqtinchalik rezident-direktor tayinlash |
Shartnoma vakolatlar tekshirilmasdan imzolangan | Bitim nizolashilishi mumkin | Ustav, reyestrdan ko‘chirma va imzolovchining ishonchnomasini so‘rash |
Binodan foydalanilmoqda, lekin shartnoma E-IJARAda ro‘yxatdan o‘tkazilmagan | Yuqori soliq xavfi; binodagi zaxiralar tan olinmasligi mumkin | Har bir shartnomani ro‘yxatdan o‘tkazish va ijarachi tomonidan tasdiqlanganini tekshirish |
Jismoniy shaxslardan to‘lov fiskal cheksiz qabul qilinmoqda | NKM qo‘llanmagan holda savdo qilganlik uchun javobgarlik | Kassani birinchi hisob-kitobgacha ro‘yxatdan o‘tkazish yoki hisob-kitoblarni hisobvaraq-faktura bilan naqd pulsiz tartibga o‘tkazish |
Faoliyat litsenziya olinguniga yoki xabarnoma yuborilguniga qadar boshlangan | Noqonuniy faoliyat, jarimalar, faoliyatni to‘xtatib turish | Ishni boshlashdan oldin IFUT va amaldagi faoliyatni ro‘yxatlar bilan solishtirish |
Ustav fondi o‘z vaqtida to‘lanmagan | Fondni kamaytirish yoki jamiyatni tugatish majburiyati; foydani taqsimlashga taqiq | Hissani ustavda belgilangan muddatda, lekin bir yildan kechiktirmay kiritish |
MChJ ishga tayyor, agar…
Ro‘yxatni oy oxirida ko‘rib chiqing. «Agar» belgisi qo‘yilgan bandlar faqat tegishli holatlarda majburiy.


