O‘zbekistonda kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish: qachon kerak va qanday amalga oshiriladi
Ishtirokchilar, ustav fondi, nom yoki manzil o‘zgarganda: qayta ro‘yxatdan o‘tkazish qachon talab etilishi, qanday hujjatlar kerakligi, muddatlar va rad javobidan qanday saqlanish mumkinligini ko‘rib chiqamiz

Mundarija
- Kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish nima
- Ustavni qayta roʻyxatdan oʻtkazish: qaysi oʻzgarishlarni roʻyxatdan oʻtkazish kerak
- MChJni qayta ro‘yxatdan o‘tkazishning asosiy holatlari
- Ishtirokchilar va ulushlarning o‘zgarishi
- Chet ellik ishtirokchilarga oid xususiyatlar
- Ustav fondini o‘zgartirish
- Nomni o‘zgartirish
- Ustavga boshqa o‘zgartirishlar
- Yuridik manzilni o‘zgartirish
- Faoliyat turlarini o‘zgartirish
- Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish hisoblanmaydigan o‘zgarishlar
- Direktorni almashtirish
- Soliq organidagi hisob ma’lumotlarini o‘zgartirish
- O‘zbekistonda kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish qanday amalga oshiriladi
- Qanday hujjatlar kerak bo‘lishi mumkin
- Tartib qancha vaqt oladi
- Qayta ro‘yxatdan o‘tkazishdagi qaysi xatolar muammo tug‘diradi
- O‘zgarishlar ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyin nimalarni tekshirish va yangilash kerak
- Kompaniya ma’lumotlari o‘zgargandan keyingi chek-list
- Xulosa
Kompaniyani ro‘yxatdan o‘tkazish — bu faqat boshlanishi. Vaqt o‘tishi bilan biznesda ko‘p narsa o‘zgaradi: yangi hamkor qo‘shiladi, ishtirokchilardan kimdir chiqib ketadi, ustav fondi ko‘paytiriladi, kompaniya yangi nom oladi yoki boshqa manzilga ko‘chadi. Bunday o‘zgarishlarning bir qismini davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazish, bir qismini soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish kerak, ayrimlari esa reyestrga umuman daxl qilmaydi.
Tartibni noto‘g‘ri tanlash yoki muddatni o‘tkazib yuborish bank, soliq organlari va kontragentlar bilan muammolarga olib keladi. 2026-yilda esa bunday xatoning narxi oshdi: 22-iyuldan boshlab O‘RQ-1137-son «Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi yangi Qonun amal qilmoqda, unga ko‘ra ulushga bo‘lgan huquq faqat reyestrga yozuv kiritilganidan keyin o‘tadi, 11-maydan boshlab esa manzilni o‘zgartirishdagi soliq shartlari kuchaytirildi.
Ushbu maqolada O‘zbekistonda kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish qachon zarurligi, qaysi o‘zgarishlar unga taalluqli emasligi, tartib qanday kechishi va undan keyin nimalarni tekshirish kerakligini ko‘rib chiqamiz. Material «Xorijiy fuqaro uchun O‘zbekistonda MChJ ochish» maqolamizning davomi bo‘lib, avvalo eng keng tarqalgan biznes shakli — MChJga qaratilgan.
Kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish nima
Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish — ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organning Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestridagi kompaniyaning ro‘yxatdan o‘tkazish ma’lumotlarini o‘zgartirish bo‘yicha harakatlaridir. Ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ vazifasini Davlat xizmatlari markazlari (DXM) bajaradi.
Qayta ro‘yxatdan o‘tkazishda kompaniya yangidan tashkil etilmaydi. Uning STIRi, mol-mulki, shartnomalari, huquq va majburiyatlari saqlanib qoladi. Faqat reyestrdagi u haqidagi ma’lumotlar va, odatda, ta’sis hujjatlari o‘zgaradi.
Amaliyotda kompaniya ma’lumotlarining har qanday o‘zgarishi ko‘pincha «qayta ro‘yxatdan o‘tkazish» deb ataladi. Yuridik jihatdan bu noto‘g‘ri, chunki hujjatlar, muddatlar va rad etilish xavfi aynan ularni to‘g‘ri farqlashga bog‘liq. Quyidagilarni farqlash lozim:
- Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish — Tadbirkorlik subyektlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomning 7-ilovasida sanab o‘tilgan ro‘yxatdan o‘tkazish ma’lumotlarini o‘zgartirish: ta’sis hujjatlari, nomi, tashkiliy-huquqiy shakli, ustav fondi, ishtirokchilar tarkibi va ularning ulushlari, shuningdek qayta tashkil etish.
- Ta’sis hujjatlarini o‘zgartirish — qayta ro‘yxatdan o‘tkazishning eng ko‘p uchraydigan sababi. Ustavga kiritilgan har qanday tuzatish ro‘yxatdan o‘tkaziladi, bunda faqat ustavning to‘liq yangi tahriri shaklida.
- Manzilni o‘zgartirish — u ro‘yxatdan o‘tkazish ma’lumotlari ro‘yxatiga kiradi, biroq soddalashtirilgan tartibda: ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organni xabardor qilish orqali va soliq shartlariga rioya etilgan holda rasmiylashtiriladi.
- Direktor haqidagi ma’lumotlarni o‘zgartirish — bu qayta ro‘yxatdan o‘tkazish emas. Rahbar haqidagi ma’lumotlar ta’sis ma’lumotlariga kirmaydi, shuning uchun direktorni almashtirish ishtirokchilarning qarori, buyruqlar va axborot tizimlaridagi ma’lumotlarni yangilash orqali rasmiylashtiriladi.
- Soliq organidagi hisob ma’lumotlarini o‘zgartirish — masalan, IFUT kodi, bosh buxgalter haqidagi ma’lumotlar yoki aloqa ma’lumotlari. Bunda reyestrga o‘zgartirish kiritilmaydi.
Ustavni qayta roʻyxatdan oʻtkazish: qaysi oʻzgarishlarni roʻyxatdan oʻtkazish kerak
MChJ uchun 2026-yil oktabr holatiga ko‘ra umumlashtirilgan jadval. Topshirish muddatlari Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomning 7-ilovasiga muvofiq ko‘rsatilgan.
Nima o‘zgardi | Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish kerakmi | Topshirish muddati | Nima o‘zgaradi |
Ishtirokchilarning almashishi (ulushni sotish, hadya qilish, meros qilib olish) | Ha | Bitim tuzilgan paytdan e’tiboran 30 kun | Reyestr, yangi tahrirdagi ustav; ulushga bo‘lgan huquq reyestrga yozuv kiritilgan paytdan e’tiboran o‘tadi |
Ulushlarni ishtirokchilar o‘rtasida qayta taqsimlash | Ha | Bitim tuzilgan paytdan e’tiboran 30 kun | Reyestr, ustav |
Ishtirokchining chiqishi | Ha | 30 kun | Ishtirokchilar tarkibi, ulushlar, zarur hollarda ustav fondi |
Ustav fondini ko‘paytirish yoki kamaytirish, shu jumladan yangi ishtirokchining hissa qo‘shish orqali kirishi | Ha | O‘zgartirishlar tasdiqlangan paytdan e’tiboran 30 kun | Ustav fondi miqdori, ishtirokchilar tarkibi, ustav |
Nomni o‘zgartirish | Ha | O‘zgartirishlar tasdiqlangan paytdan e’tiboran 30 kun | Reyestr, ustav; so‘ngra litsenziyalar va bank ma’lumotlari |
Ustavga boshqa o‘zgartirishlar | Ha | O‘zgartirishlar tasdiqlangan paytdan e’tiboran 30 kun | Yangi tahrirdagi ustav |
Qayta tashkil etish | Ha (qo‘shib olish va ajratib chiqarishda); qo‘shib yuborish, bo‘lish va o‘zgartirishda yangi yuridik shaxs ro‘yxatdan o‘tkaziladi | Qayta tashkil etilgan paytdan e’tiboran 30 kun | Reyestr, ta’sis hujjatlari |
Manzilni o‘zgartirish | Ha, soddalashtirilgan (xabardor qilish) tartibida | O‘zgarish yuz bergan paytdan e’tiboran 10 kun | Reyestrdagi joylashgan yer, soliq hisobi |
Direktorni almashtirish | Yo‘q | Reyestr uchun muddat belgilanmagan — darhol amalga oshirgan ma’qul | Davlat bazalari va soliq kabinetidagi rahbar haqidagi ma’lumotlar, Yagona milliy mehnat tizimidagi yozuv; ustav — faqat direktor unda shaxsan ko‘rsatilgan bo‘lsa |
Faoliyat turlarini o‘zgartirish | MChJ uchun — odatda yo‘q; YaTT uchun — ha | YaTT uchun — 30 kun | Hisob ma’lumotlaridagi IFUT kodi; ustav — faqat u faoliyatni cheklagan bo‘lsa |
Bosh buxgalter, aloqa ma’lumotlari, IFUT kodi | Yo‘q | — | Soliq to‘lovchining kabinetidagi hisob ma’lumotlari |
MChJni qayta ro‘yxatdan o‘tkazishning asosiy holatlari
Ishtirokchilar va ulushlarning o‘zgarishi
MChJ ishtirokchilari tarkibi yoki ular ulushlari miqdorining har qanday o‘zgarishi qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qiladi. Bu yangi ishtirokchining kirishiga ham, amaldagi ishtirokchining chiqishiga ham, tarkib o‘zgarmagan holda ulushlarni qayta taqsimlashga ham — masalan, bir hamkor o‘z ulushining bir qismini boshqasiga sotganda — taalluqli.
2026-yil 22-iyuldan boshlab bunday qayta ro‘yxatdan o‘tkazish yanada muhim ahamiyat kasb etdi. MChJ to‘g‘risidagi yangi qonunga ko‘ra, ulushga bo‘lgan huquq xaridorga faqat davlat reyestriga yozuv kiritilgan paytdan e’tiboran o‘tadi va reyestrdan ko‘chirma bilan tasdiqlanadi. Ilgari jamiyatni yozma ravishda xabardor qilishning o‘zi yetarli edi. O‘zgarishlar ro‘yxatdan o‘tkazilmaguncha yangi ishtirokchi yuridik jihatdan ulushga egalik qilmaydi.
Yangi ishtirokchining kirishi ikki yo‘l bilan amalga oshirilishi mumkin: amaldagi ishtirokchidan ulush sotib olish yoki ustav fondiga hissa qo‘shish orqali (bu haqda — keyingi bo‘limda). Ulushning o‘tishi uchun shartnoma, shuningdek meros, huquqiy vorislik yoki sud qarori asos bo‘ladi. Ulushni uchinchi shaxslarga begonalashtirish tartibi, shu jumladan boshqa ishtirokchilarning huquqlari MChJ to‘g‘risidagi qonun va ustav bilan belgilanadi.
Ishtirokchining chiqishi. MChJ ishtirokchisi boshqa ishtirokchilarning roziligisiz jamiyatdan chiqishga haqli (MChJ to‘g‘risidagi qonunning 9-moddasi). Uning ulushi jamiyatga o‘tadi, so‘ngra qonun va ustav qoidalariga muvofiq taqsimlanadi, sotiladi yoki ustav fondini kamaytirish yo‘li bilan so‘ndiriladi. Bu bosqichlarning har biri ishtirokchilar tarkibi yoki ulushlarni o‘zgartiradi, shu sababli qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qiladi.
Ulush o‘tganda ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ nimalarni tekshiradi:
- qaror qonun va ustav bilan vakolat berilgan organ tomonidan qabul qilinganligi;
- har bir ta’sischi OneID yoki Face-ID identifikatsiya tizimi orqali roziligini tasdiqlaganligi;
- ta’sischilar orasida tugatilgan yuridik shaxs yoki vafot etgan jismoniy shaxs yo‘qligi;
- surishtiruv va tergov organlari yoki sud tomonidan qayta ro‘yxatdan o‘tkazishga taqiq qo‘yilmaganligi.
Chet ellik ishtirokchilarga oid xususiyatlar
- Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish uchun hujjatlar majburiy tartibda chet ellik ishtirokchining elektron raqamli imzosi (ERI) bilan imzolanadi. ERIsiz ariza qabul qilinmaydi, shuning uchun uni chet ellik ishtirokchining huquqiy maqomiga oid hujjatlar bilan birga oldindan olib qo‘ygan ma’qul.
- Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarda ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ chet el investitsiyalari ulushi qonunchilik talablariga muvofiqligini tekshiradi — nomuvofiqlik rad etish uchun asos hisoblanadi.
- MChJning yagona ishtirokchisi bitta ishtirokchiga ega bo‘lgan boshqa jamiyat bo‘lishi mumkin emas (bitta aksiyadorga ega aksiyadorlik jamiyati bundan mustasno).
- Yirik xaridlarda iqtisodiy konsentratsiyaga monopoliyaga qarshi organning roziligi talab etilish-etilmasligini oldindan tekshirib olish lozim («Raqobat to‘g‘risida»gi Qonun).
Ustav fondini o‘zgartirish
Ustav fondini ko‘paytirish yoki kamaytirish ta’sis hujjatlarini o‘zgartiradi va o‘zgartirishlar tasdiqlangan paytdan e’tiboran 30 kun ichida ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Aynan ushbu o‘zgarishlarni, ulushlarning o‘tishi bilan bir qatorda, nafaqat tizim, balki ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ xodimi ham tekshiradi.
Ustav fondi ko‘paytirilganda — shu jumladan yangi ishtirokchi jamiyatga hissa qo‘shish orqali kirganda — umumiy yig‘ilish qarori va hissalar to‘liq kiritilganligini tasdiqlovchi hujjatlar talab etiladi: bank ma’lumotnomasi, bojxona hujjati, mol-mulkni qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, elektron hisobvaraq-faktura va boshqalar. Agar pul bo‘lmagan hissaning qiymati 10 000 BHMdan ortiq bo‘lsa, baholash tashkilotining hisoboti ilova qilinadi. Qurilish va savdo sohasidagi kompaniyalar ustav fondiga kiritilgan tovar-moddiy zaxiralarning kelib chiqishini qo‘shimcha ravishda tasdiqlaydi.
Ustav fondini kamaytirish ko‘pincha ishtirokchining chiqishi va uning ulushi so‘ndirilishi bilan bog‘liq bo‘ladi. Bunday holda bitta qayta ro‘yxatdan o‘tkazishda fondning yangi miqdori ham, ishtirokchilarning yangi tarkibi ham birdaniga aks ettiriladi.
Nomni o‘zgartirish
Yangi firma nomi — bu ta’sis hujjatlarining o‘zgarishi, shu sababli qayta ro‘yxatdan o‘tkazish talab etiladi. Nom lotin yozuvida tanlanadi, boshqa kompaniyalar nomlari bilan aynanlikka tekshirish esa avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Tanlangan nom arizachi uchun 60 kalendar kunga band qilinadi; bu muddatni 1 BHM miqdoridagi yig‘imni to‘lab, 12 oygacha uzaytirish mumkin.
Nom «Firma nomlari to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq bo‘lishi kerak: masalan, ruxsatsiz davlatning rasmiy nomi yoki taniqli shaxsning ismidan, shuningdek boshqalarning nomlari va tovar belgilariga o‘xshash belgilardan foydalanish mumkin emas. To‘liq nomda «mas’uliyati cheklangan jamiyat» so‘zlari, qisqartirilgan nomda esa ushbu so‘zlar yoki «MChJ» qisqartmasi bo‘lishi shart.
Kompaniya o‘sha STIRga ega bo‘lgan o‘sha yuridik shaxs bo‘lib qoladi, shuning uchun tuzilgan shartnomalar amal qilishda davom etadi va ularni qayta rasmiylashtirish talab etilmaydi. Biroq nomning o‘zgarishi litsenziya va ruxsatnomalarni qayta rasmiylashtirish uchun asos sifatida bevosita ko‘rsatilgan («Tadbirkorlik faoliyati sohasidagi ruxsat berish tartib-taomillari to‘g‘risida»gi Qonunning 24-moddasi). Agar kompaniyada transport vositalari bo‘lsa, ularni ichki ishlar organlarida qayta ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi arizani kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish bilan bir vaqtda topshirish mumkin.
Ustavga boshqa o‘zgartirishlar
MChJning ta’sis hujjati — ustav (shuningdek, agar tuzilgan bo‘lsa, ta’sis shartnomasi). Unga kiritilgan har qanday o‘zgartirish qayta ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim: bu nafaqat nom, ustav fondi va ishtirokchilar tarkibiga, balki boshqaruv tartibi, jamiyat organlarining vakolatlari va boshqa qoidalarga ham taalluqli.
Har bir ichki qaror yangi ustavni talab qilmaydi. Direktorni almashtirish (agar u ustavda shaxsan ko‘rsatilmagan bo‘lsa), ichki nizomlarni tasdiqlash, ustavda cheklov bo‘lmagan holda faoliyatni kengaytirish — bularning barchasi ta’sis hujjatlarini o‘zgartirmaydi.
Yuridik manzilni o‘zgartirish
Agar ustavda boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, MChJning joylashgan yeri uning davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan joyi bilan belgilanadi. Manzil kompaniya qaysi soliq organida hisobda turishini, rasmiy hujjatlar va talablar qayerga yuborilishini belgilaydi, shuningdek nizolarning sudlovga taalluqliligi va litsenziyalarga ta’sir qiladi.
Manzil ro‘yxatdan o‘tkazish ma’lumotlari ro‘yxatiga kiradi, biroq u to‘liq qayta ro‘yxatdan o‘tkazish tartibida emas, balki soddalashtirilgan tartibda — ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organni xabardor qilish orqali o‘zgartiriladi. Muddat — o‘zgarish yuz bergan paytdan e’tiboran 10 kun. Tartib shahar ichida ko‘chish uchun ham, boshqa hududga ko‘chish uchun ham bir xil: tizim soliq va boshqa idoralarni o‘zi xabardor qiladi. Boshqa hududga ko‘chishda kompaniya hisobda turgan soliq organi o‘zgaradi — buni buxgalteriya ishida hisobga olish kerak.
Asosiy qiyinchilik — soliq shartlari. Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomda ular ikkita bo‘lib, turli savollarga javob beradi:
- 300 BHM — xabardor qilish tartibi uchun shart. Ushbu norma 2022-yildan beri amal qiladi: agar kompaniyaning 300 BHMdan ortiq soliq qarzi bo‘lmasa, manzil oddiy xabardor qilish orqali o‘zgartiriladi.
- 50 BHM va boshqa soliq shartlari — rad etish uchun asoslar. 2026-yil 11-maydan boshlab, agar soliq qarzi 50 BHMdan oshsa, hisobotlarda realizatsiya yoki import bo‘yicha aylanma to‘liq aks ettirilmagan bo‘lsa, kompaniyaga nisbatan soliq nazorati tadbiri o‘tkazilayotgan bo‘lsa yoki hisobotlar o‘z vaqtida topshirilmagan bo‘lsa, manzilni o‘zgartirish rad etiladi.
Bu chegaralar bir-biriga zid emas: birinchisi qaysi tartib qo‘llanilishini, ikkinchisi esa manzilni o‘zgartirish qachon rad etilishini belgilaydi. 300 BHM to‘g‘risidagi norma rasman saqlanib qolgan, ammo amaliyotda qat’iyroq chegara hal qiluvchi bo‘lib qoldi: qarz 50 BHMdan ortiq bo‘lsa, kompaniya rasman 300 BHM doirasida bo‘lsa ham, ariza rad etiladi. Shu sababli oddiy qoidaga amal qilgan ma’qul: ariza topshirilgan paytda soliq qarzi 50 BHMdan oshmasligi, barcha hisobotlar o‘z vaqtida va to‘liq hajmda topshirilgan bo‘lishi, kompaniyaga nisbatan esa soliq nazorati tadbirlari o‘tkazilmayotgan bo‘lishi kerak. 2026-yil 11-maydan boshlab xuddi shu soliq shartlari qo‘shib yuborish, qo‘shib olish va ajratib chiqarish shaklidagi qayta tashkil etishda ham amal qiladi.
Ikkinchi shart — manzilning o‘zi. U soliq va kadastr organlari bazalarida mavjud bo‘lishi kerak, aks holda rad javobi beriladi. Binodan foydalanish huquqi soliq organlarida hisobga qo‘yilgan ijara shartnomasi yoki mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat bilan tasdiqlanadi. Yangi binongiz boʻlmasa, E-IJARA’da roʻyxatdan oʻtkazilgan shartnoma bilan Toshkentda yuridik manzil olishingiz mumkin.
Faoliyat turlarini o‘zgartirish
MChJ uchun faoliyat turlarini o‘zgartirish, odatda, qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qilmaydi. MChJ to‘g‘risidagi qonun jamiyatga taqiqlanmagan har qanday faoliyat, shu jumladan ta’sis hujjatlarida ko‘rsatilmagan faoliyat bilan ham shug‘ullanishga bevosita ruxsat beradi. Istisno — ustav faoliyat turlarini cheklagan holat: bunda yangi yo‘nalish uchun ustavni o‘zgartirish va qayta ro‘yxatdan o‘tish kerak. Yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun qoida boshqacha: YaTT faoliyati turi yoki yo‘nalishining o‘zgarishi 30 kun ichida qayta ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim.
Shu bilan birga, yangi yo‘nalish soliqlar va ruxsatnomalarga ta’sir qilishi mumkin. IFUT kodi o‘z-o‘zidan soliq rejimini belgilamaydi, biroq ayrim faoliyat turlari uchun maxsus soliqlar, aylanmadan olinadigan soliq rejimini qo‘llashga cheklovlar yoki faoliyat turlari ro‘yxatiga bog‘langan imtiyozlar nazarda tutilgan. Masalan, Texnopark rezidenti belgilangan ro‘yxatdan tashqari faoliyatga o‘tganda maqomini yo‘qotishi mumkin.
Yangi yo‘nalishni boshlashdan oldin tekshiring:
- unga litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnoma talab etiladimi — ularsiz ayrim faoliyat turlari bilan shug‘ullanish mumkin emas;
- soliq yuki yoki imtiyozlarga bo‘lgan huquq o‘zgarmaydimi;
- ustavingiz faoliyat turlarini cheklamaydimi.
Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish hisoblanmaydigan o‘zgarishlar
Direktorni almashtirish
Direktor haqidagi ma’lumotlar ta’sis ma’lumotlariga kirmaydi, shuning uchun rahbarni almashtirish kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish hisoblanmaydi. Ustav o‘zgarmaydi, yangi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganlik to‘g‘risidagi guvohnoma berilmaydi. Direktorni almashtirish kompaniya ichida rasmiylashtiriladi va keyin axborot tizimlarida aks ettiriladi:
- ishtirokchilar (yagona ishtirokchi) ustavda nazarda tutilgan organ va tartibda avvalgi direktorning vakolatlarini tugatish va yangisini tayinlash to‘g‘risida qaror qabul qiladi;
- avvalgi rahbarni ishdan bo‘shatish va yangi rahbarni ishga qabul qilish to‘g‘risida buyruqlar rasmiylashtiriladi;
- «Yagona milliy mehnat tizimi»ga mehnat munosabatlarining tugatilishi va boshlanishi haqida yozuvlar kiritiladi;
- yangi rahbar haqidagi ma’lumotlar davlat axborot tizimlarida, shu jumladan soliq to‘lovchining kabinetida yangilanadi.
2026-yil maydan boshlab Yuridik shaxslarning markaziy ma’lumotlar bazasidagi rahbar haqidagi ma’lumotlarni yangilash uchun soddalashtirilgan texnik tartib nazarda tutilgan: ishtirokchilarning qarori va yangi direktorni ishga qabul qilish to‘g‘risidagi buyruq DXMga yoki onlayn taqdim etiladi, ma’lumotlar esa real vaqt rejimida yangilanadi. Bu aynan ma’lumotlarni yangilash bo‘lib, qayta ro‘yxatdan o‘tkazish emas va u Yagona milliy mehnat tizimiga yozuv kiritish majburiyatini bekor qilmaydi.
Agar direktor ustavda shaxsan ko‘rsatilgan bo‘lsa, uni almashtirish uchun ustavni o‘zgartirish talab etiladi. Bunda qayta ro‘yxatdan o‘tkazish direktor almashganining o‘zi sababli emas, balki ta’sis hujjati o‘zgargani sababli — yangi tahrirdagi ustavga qo‘yiladigan barcha talablar bilan birga zarur bo‘ladi.
Soliq organidagi hisob ma’lumotlarini o‘zgartirish
Kompaniya haqidagi ma’lumotlarning bir qismi reyestrda emas, balki soliq to‘lovchining hisob ma’lumotlarida saqlanadi: IFUT kodi, bosh buxgalter haqidagi ma’lumotlar, telefon va elektron pochta. Ularni o‘zgartirish qayta ro‘yxatdan o‘tkazish hisoblanmaydi va my3.soliq.uz soliq to‘lovchining kabineti orqali rasmiylashtiriladi.
IFUT kodi (Iqtisodiy faoliyat turlarining umumdavlat tasniflagichi) — asosiy faoliyat turining statistik kodi. Odatda u statistika organlari tomonidan yillik statistik hisobot natijalariga ko‘ra qayta ko‘rib chiqiladi, shundan so‘ng kompaniya hisob ma’lumotlaridagi faoliyat turini yangilaydi.
O‘zbekistonda kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish qanday amalga oshiriladi
Qayta ro‘yxatdan o‘tkazish davlat ro‘yxatidan o‘tkazishning avtomatlashtirilgan tizimi orqali — onlayn yoki DXMga shaxsan murojaat qilish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Umumiy ko‘rinishda jarayon quyidagicha:
- O‘zgarishning xususiyati aniqlanadi. Bitta bitim bir vaqtning o‘zida bir nechta ma’lumotga ta’sir qilishi mumkin: masalan, ulushni chet ellik shaxsga sotish ishtirokchilar tarkibi va ulushlarni, ko‘pincha esa direktorni ham o‘zgartiradi.
- Davlat ro‘yxatidan qayta o‘tkazish zarurligi tekshiriladi. Balki manzil o‘zgarganligi haqida xabardor qilish, rahbar haqidagi ma’lumotlarni yoki soliq organidagi hisob ma’lumotlarini yangilashning o‘zi yetarlidir — har bir tartibning o‘z hujjatlari va muddatlari bor.
- Korporativ qarorlar va hujjatlar tayyorlanadi. Umumiy yig‘ilish yoki yagona ishtirokchining qarori (ustavda nazarda tutilgan hollarda esa — boshqa vakolatli organning qarori), yangi tahrirdagi ustav, ulushni o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnoma, hissalarni tasdiqlovchi hujjatlar va vaziyatga qarab boshqa hujjatlar.
- Hujjatlar belgilangan tartibda topshiriladi. Ulush o‘tganda har bir ta’sischi roziligini tasdiqlaydi, chet ellik ishtirokchilar hujjatlarni ERI bilan imzolaydi, davlat boji to‘lanadi — uning miqdorini tizim «Davlat boji to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq belgilaydi.
- Ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ arizani ko‘rib chiqadi. Aksariyat o‘zgarishlarni tizim avtomatik ravishda qayta ishlaydi, ulushlarning o‘tishi va ustav fondining o‘zgarishini esa qo‘shimcha ravishda xodim tekshiradi. Yangi guvohnoma va ta’sis hujjatlari elektron shaklda, xodimning ERIsi va QR-kod bilan beriladi.
- Natija tekshiriladi, uchinchi shaxslar xabardor qilinadi. Reyestrdan ko‘chirma va soliq to‘lovchining kabinetidagi ma’lumotlarni solishtirib chiqish, so‘ngra bank, kontragentlar va boshqa tashkilotlardagi ma’lumotlarni yangilash kerak.
Agar rad javobi kelsa. Rad etish asoslari Nizomda tugal ro‘yxat tarzida belgilangan, maqsadga muvofiq emaslik sababi bilan rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Sabab bartaraf etilgach, hujjatlarni qayta topshirish mumkin. Ustav fondi va ulushlar bo‘yicha qayta topshirilganda ariza ko‘pi bilan to‘rt ish soati ichida ko‘rib chiqiladi va ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ birinchi rad javobida ko‘rsatilmagan yangi sabablarga (tuzatilgan ma’lumotlar bilan bog‘liq sabablar bundan mustasno) asoslanishga haqli emas. Rad etilgan taqdirda to‘langan davlat boji qaytarilmaydi.
Qanday hujjatlar kerak bo‘lishi mumkin
Hujjatlarning aniq to‘plami o‘zgarish turiga bog‘liq. Quyida Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomda bevosita nazarda tutilgan hujjatlar keltirilgan.
Vaziyat | Hujjatlar |
Ta’sis hujjatlariga har qanday o‘zgartirishlar | Davlat tilidagi yangi tahrirdagi ustav (ta’sis hujjatlari); vakolatli organning qarori |
Ulushni boshqa shaxsga o‘tkazish | Vakolatli organning qarori; o‘tish uchun asos bo‘lgan hujjat (shartnoma, xat, meros yoki huquqiy vorislikka oid hujjatlar, sud qarori); har bir ta’sischining tizim orqali bildirgan roziligi |
Ustav fondini ko‘paytirish | Ko‘paytirish to‘g‘risidagi qaror; ustav fondining yangi miqdori shakllantirilganligi to‘g‘risidagi hujjat; hissalar to‘liq kiritilganligini tasdiqlovchi hujjatlar; 10 000 BHMdan ortiq pul bo‘lmagan hissalar uchun — baholovchining hisoboti; qurilish va savdo sohasida — tovar-moddiy zaxiralarning kelib chiqishiga oid hujjatlar |
Manzilni o‘zgartirish | Binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjat; manzil soliq va kadastr bazalarida mavjud bo‘lishi kerak |
Qayta tashkil etish (qo‘shib olish, ajratib chiqarish va boshq.) | Topshirish dalolatnomasi yoki taqsimlash balansi; Yagona portalda e’lon qilingan qayta tashkil etish to‘g‘risidagi xabar |
Davlat ulushi bo‘lgan kompaniya | Monopoliyaga qarshi organning qarori yoki Davlat aktivlarini boshqarish agentligining buyrug‘i — nazarda tutilgan hollarda |
Vakil orqali shaxsan topshirilganda qo‘shimcha ravishda shaxsni tasdiqlovchi hujjat va ishonchnoma yoki vakolatni tasdiqlovchi boshqa hujjat talab etiladi.
Tartib qancha vaqt oladi
Ko‘rib chiqish muddatlari Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan:
O‘zgarish turi | Eng ko‘p muddat |
Ulushning o‘tishi, ustav fondini ko‘paytirish yoki kamaytirish — umumiy tartibda | 16 ish soati |
Xuddi shu — tezlashtirilgan tartibda (1 BHM qo‘shimcha to‘lov) | 2 ish soati |
Ro‘yxatdan o‘tkazish ma’lumotlari va ta’sis hujjatlaridagi boshqa o‘zgarishlar | Real vaqt rejimida, 30 daqiqadan oshmagan holda |
Amaliyotda eng ko‘p vaqt ro‘yxatdan o‘tkazishning o‘ziga emas, balki tayyorgarlikka ketadi: qarorni ishtirokchilar o‘rtasida kelishib olish, chet elliklar uchun ERI olish, ijara shartnomasini rasmiylashtirish, manzilni o‘zgartirishdan oldin soliq masalalarini hal qilish. CA Consulting qayta roʻyxatdan oʻtkazishni «Korporativ oʻzgarishlar» xizmati doirasida «kalit topshirish» asosida amalga oshiradi — 2 000 000 soʻmdan.
Qayta ro‘yxatdan o‘tkazishdagi qaysi xatolar muammo tug‘diradi
- Ulush bo‘yicha bitim ro‘yxatdan o‘tkazilmagan. Ishtirokchilar shartnoma imzolagan, pul topshirilgan, ammo reyestrga o‘zgartirishlar kiritilmagan. 2026-yil 22-iyuldan boshlab bu jiddiy masala: reyestrga yozuv kiritilgunga qadar xaridor ishtirokchi sifatida ovoz bera olmaydi va foyda ola olmaydi, sotuvchi esa rasman egasi bo‘lib qolaveradi.
- Muddatlarni o‘tkazib yuborish. Ro‘yxatdan o‘tkazish tartibini buzish ma’muriy javobgarlikka, eng muhimi esa — haqiqiy holat bilan reyestr ma’lumotlari o‘rtasida tafovutga olib kelishi mumkin.
- Qaror vakolatsiz organ tomonidan qabul qilingan. Masalan, ustavga ko‘ra umumiy yig‘ilish vakolatiga kiradigan masalani direktor hal qilgan. Ustav fondini o‘zgartirish, ulushlarning o‘tishi va qayta tashkil etishda bu rad etish uchun bevosita asos, boshqa o‘zgarishlarda esa qaror ustidan nizolashish xavfini tug‘diradi.
- Barcha ta’sischilarning roziligi olinmagan. Agar kamida bitta ta’sischi tizim orqali roziligini tasdiqlamasa, ulush o‘tishi bo‘yicha qayta ro‘yxatdan o‘tkazish rad etiladi. Barcha ta’sischilar e-mail, OneID yoki ERIdan foydalana olishiga oldindan ishonch hosil qiling.
- Soliq bo‘yicha hal etilmagan masalalar va tasdiqlanmagan manzil. 50 BHMdan ortiq qarz, topshirilmagan yoki to‘liq bo‘lmagan hisobotlar, soliq nazorati tadbiri, shuningdek soliq va kadastr bazalarida mavjud bo‘lmagan manzil manzilni o‘zgartirishga to‘sqinlik qiladi.
- Direktor almashgani tizimlarda aks ettirilmagan. Yangi rahbar ishlayapti, bazalarda esa — avvalgisi. Bu bank, ERI, shartnomalarni imzolash va suddagi vakolatlar bilan bog‘liq muammolarni keltirib chiqaradi.
- Eski ustavdan foydalanish. Qayta ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyin faqat ustavning yangi tahriri amal qiladi. Agar bankka, hamkorga yoki notariusga eskisi taqdim etilsa, vakolatlar va ishtirokchilar tarkibi borasida savol tug‘iladi.
- Unutilgan litsenziya va ruxsatnomalar. Nom yoki manzilning o‘zgarishi litsenziyalarni qayta rasmiylashtirish uchun asos bo‘ladi, yangi faoliyat turi esa litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnomani talab qilishi mumkin.
- Bank va kontragentlar eng oxirida xabar topadi. Eski rekvizitlar bo‘yicha to‘lovlar, bankning operatsiyalarni rad etishi, elektron hisobvaraq-fakturalardagi noto‘g‘ri ma’lumotlar — o‘z vaqtida xabardor qilmaslikning tez-tez uchraydigan oqibatlari.
O‘zgarishlar ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyin nimalarni tekshirish va yangilash kerak
Reyestrda ro‘yxatdan o‘tkazish — so‘nggi qadam emas. Ma’lumotlarning bir qismini tizim idoralarga avtomatik ravishda uzatadi: soliq va statistika organlari ma’lumotlarni reyestrdan oladi. Biroq ko‘p narsani mustaqil ravishda yangilashga to‘g‘ri keladi.
- Reyestr va soliq kabineti. Kompaniyangiz haqida reyestrdan ko‘chirma buyurtma qiling va uni haqiqiy ma’lumotlar bilan solishtiring; soliq to‘lovchining kabinetidagi ma’lumotlarni tekshiring.
- Bank. Xizmat ko‘rsatuvchi bankka o‘zgarishlar haqida xabar bering. Ishtirokchilar almashganda benefitsiar mulkdorlar haqidagi ma’lumotlarni, direktor almashganda esa imzo namunalari kartochkasini va «Bank-mijoz» tizimiga kirish huquqini yangilang.
- ERI. Agar kompaniyaning ERIsi avvalgi rahbar nomiga rasmiylashtirilgan bo‘lsa, yangi direktor nomiga yangisini oling.
- Litsenziya va ruxsatnomalar. Nom yoki manzil o‘zgarganda qayta rasmiylashtirish uchun ariza topshiring; yangi faoliyat turi uchun yangi ruxsat beruvchi hujjat kerak-kerakmasligini tekshiring.
- Shartnomalar va kontragentlar. Rekvizitlar o‘zgargani haqida xabarnomalar yuboring, yirik shartnomalar bo‘yicha qo‘shimcha kelishuvlar imzolang.
- Ichki hujjatlar. Ishonchnomalar, ichki nizomlar, blankalar, muhr (agar foydalanilsa — MChJ uchun u majburiy emas), shartnoma va hisobvaraq shablonlarini yangilang.
- Ommaviy ma’lumotlar. Veb-sayt, peshlavhalar, marketpleyslar va davlat xaridlari platformalaridagi profillar.
Kompaniya ma’lumotlari o‘zgargandan keyingi chek-list
Xulosa
Kompaniyadagi har bir o‘zgarish ham qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qilmaydi. Ishtirokchilar va ulushlar, ustav fondi, nomning o‘zgarishi hamda ustavga kiritilgan har qanday tuzatishlar reyestrda ro‘yxatdan o‘tkaziladi; manzil soddalashtirilgan tartibda, biroq qat’iy soliq shartlari asosida o‘zgartiriladi; direktorni almashtirish va hisob ma’lumotlarini yangilash qayta ro‘yxatdan o‘tkazish hisoblanmaydi.
Shu sababli birinchi qadam doim bitta: aynan nima o‘zgarganini va unga qaysi tartib qo‘llanilishini aniqlash. Bu bosqichdagi xato — noto‘g‘ri tanlangan tartib, vakolatsiz organ qarori, to‘liq bo‘lmagan hujjatlar to‘plami — rad javobiga olib keladi, ro‘yxatdan o‘tkazilmagan ulush bitimi esa 2026-yildan boshlab yangi ishtirokchi uchun hech qanday huquq vujudga keltirmaydi. Murakkab o‘zgarishlarda tartib va hujjatlarni oldindan tekshirib olish oqilona.


