O‘zbekistonda 2026-yilda YaTT qanday ochiladi: talablar, soliqlar va xatolar
YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs va MChJdan nimasi bilan farq qiladi, kim tadbirkor bo‘la oladi, 2026-yilda qanday soliqlar to‘lanadi va ro‘yxatdan o‘tishda ko‘pincha qayerda xato qilinadi.

Mundarija
- YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs va MChJdan nimasi bilan farq qiladi
- Kim YaTT ocha oladi
- YaTT qanday faoliyat turlari bilan shug‘ullana oladi
- Ro‘yxatdan o‘tish uchun nima kerak bo‘ladi
- Ro‘yxatdan o‘tishda ko‘pincha qayerda xato qilinadi
- 2026-yilda YaTT qanday soliqlar to‘laydi
- Ro‘yxatdan o‘tgandan keyin darhol nima qilish kerak
- YaTT javobgarligi va faoliyatni to‘xtatib turish
- Ro‘yxatdan o‘tgandan keyingi ko‘p uchraydigan xatolar
- YaTT ochishda yordam beramiz
Yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) — yakka o‘zi yoki kichik jamoa bilan ishlaydiganlar uchun qonuniy biznesning eng oddiy shakli. Biroq uni ongli ravishda tanlash kerak: biznes shakli va ko‘rsatilgan faoliyat turlariga soliqlar, xodim yollash va kompaniyalar bilan ishlash huquqi, shuningdek, qarzlar bo‘yicha javobgarlik bog‘liq.
Quyida — ro‘yxatdan o‘tishdan oldin bilish kerak bo‘lgan narsalar: YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs va MChJdan nimasi bilan farq qiladi, kim tadbirkor bo‘la oladi, 2026-yilda qanday soliqlar to‘lanadi va qaysi xatolar eng qimmatga tushadi.
Qisqacha:
Kim ocha oladi: O‘zbekiston fuqarosi 18 yoshdan, 16 yoshdan esa ota-onaning roziligi bilan; chet el fuqarosi — JShShIR mavjud bo‘lsa.
Soliqlar: aylanmadan 1% hamda oyiga 1 BHM (440 000 so‘m) ijtimoiy soliq. Aylanmadan olinadigan soliq daromad yiliga 12 000 BHM — taxminan 5,28 mlrd so‘mdan oshmaguncha qo‘llanadi.
Cheklovlar: faqat ro‘yxatdagi faoliyat turlari (93 ta pozitsiya), 5 nafardan ko‘p bo‘lmagan yollanma xodim, butun shaxsiy mol-mulk bilan javobgarlik.
YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs va MChJdan nimasi bilan farq qiladi
Agar yakka o‘zingiz yoki kichik jamoa bilan ishlasangiz va faoliyat turingiz YaTT ro‘yxatida bo‘lsa, YaTT mos keladi. Agar biznesda bir nechta sherik bo‘lsa yoki kerakli faoliyat turi ro‘yxatda bo‘lmasa — MChJ kerak.
Mezon | O‘zini o‘zi band qilgan shaxs | YaTT | MChJ |
Yuridik shaxs | Yo‘q | Yo‘q | Ha |
Qanday rasmiylashtiriladi | Mobil ilova yoki soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali xabardor qilish | Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish | Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish |
Faoliyat turlari | Alohida ro‘yxat — 100 dan ortiq ish va xizmat turi | 93 ta pozitsiyadan iborat ro‘yxat | Qonun bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyat |
Sheriklar | Yo‘q | Yo‘q | 1 dan 50 gacha ishtirokchi |
Yollanma xodimlar | Mumkin emas | 5 nafargacha | Cheklovsiz |
Soliq | Birinchi so‘mdan 1% aylanmadan olinadigan soliq (100 mln so‘mgacha daromadni ozod qilish 2026-yil 1-yanvardan bekor qilingan); 12 000 BHM dan ortiq daromadda — YaTT kabi | Aylanmadan 1%, umumbelgilangan tizimga o‘tganda 12% QQS va 15% foyda solig‘i | Aylanmadan 4%, umumbelgilangan tizimga o‘tganda 12% QQS va 15% foyda solig‘i, soddalashtirilgan QQSda — 6% QQS va 0% foyda solig‘i |
Javobgarlik | Butun shaxsiy mol-mulk bilan | Butun shaxsiy mol-mulk bilan | Ustav fondidagi ulush doirasida |
Amaliy qoida shunday. O‘zingiz, xodimlarsiz ishlaysiz va ish turingiz o‘zini o‘zi band qilganlar ro‘yxatida bor — o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘ting (PQ-4742): soliq bir xil — aylanmadan 1%, lekin oyiga 1 BHM majburiy ijtimoiy soliq yo‘q. Xodimlar kerak, savdo bilan shug‘ullanasiz yoki ish turingiz o‘zini o‘zi band qilganlar ro‘yxatiga kirmaydi — YaTT oching. Batafsil — «O‘zbekistonda MChJ, YaTT yoki boshqa biznes shakli» maqolasida.
Kim YaTT ocha oladi
YaTTni muomalaga layoqatli O‘zbekiston fuqarosi ochishi mumkin. To‘liq muomala layoqati 18 yoshda, nikohdan o‘tganda esa undan oldinroq vujudga keladi (FK 22-moddasi).
16 yoshdan. Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-iyuldagi 380-son qarori bilan YaTTni 16 yoshdan ro‘yxatdan o‘tkazishga ruxsat berildi. Ota-ona, farzandlikka oluvchilar yoki homiyning roziligi OneID yoki Face-ID orqali tasdiqlanadi. 16 yoshgacha YaTT bo‘lish mumkin emas (Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomning 6¹-bandi).
Kimga rad etiladi. 2026-yil 1-iyuldan tizim biznes rahbarini o‘zi tekshiradi — YaTT uchun bu tadbirkorning o‘zi. Agar shaxs muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan bo‘lsa, sud tomonidan tadbirkorlik huquqidan mahrum qilingan bo‘lsa, ozodlikdan mahrum qilish jazosini o‘tayotgan bo‘lsa yoki nomaqbul shaxslar ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lsa, rad etiladi. Avvalgi biznesi bankrot bo‘lganidan keyin 3 yil o‘tmagan va hisobdan chiqarilgan soliq qarzi to‘lanmagan bo‘lsa ham rad etiladi.
Er-xotinning umumiy mol-mulki. Agar biznes uchun umumiy mol-mulkdan foydalansangiz, turmush o‘rtog‘ingizning roziligi kerak («Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonunning 6-moddasi).
Chet el fuqarolari ham YaTT bo‘lishi mumkin: Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizom chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni ro‘yxatdan o‘tkazishni bevosita nazarda tutadi. Chet el fuqarosiga pasport, JShShIR (u migratsiya bo‘limida yoki Davlat xizmatlari markazida rasmiylashtiriladi), O‘zbekiston telefon raqami va ERI kerak bo‘ladi. YaTT bo‘lgan chet el fuqarosiga fuqarolar bilan bir xil cheklovlar tatbiq etiladi. Agar yirik mijozlar bilan ishlash yoki sheriklarni jalb qilishni rejalashtirsangiz, odatda MChJ ochish qulayroq — «Chet el fuqarosi O‘zbekistonda MChJni qanday ochadi» maqolasiga qarang.
YaTT qanday faoliyat turlari bilan shug‘ullana oladi
YaTT faqat tasdiqlangan ro‘yxatga kiritilgan faoliyat bilan shug‘ullanishga haqli — 2026-yil 16-apreldagi tahrirda 93 ta pozitsiya. Bunda:
- arizada bitta asosiy va ko‘pi bilan ikkita qo‘shimcha faoliyat turi ko‘rsatiladi;
- import va chakana savdoni hamda hunarmandchilikni boshqa turlar bilan birga ko‘rsatib bo‘lmaydi.
To‘liq ro‘yxat va unda o‘z faoliyatingizni qanday topish — «O‘zbekistonda YaTT faoliyat turlari» maqolasida.
Ro‘yxatga kirish litsenziya va xabarnomalardan ozod qilmaydi — ularni alohida qonun belgilaydi. Ayrim turlar uchun 2026-yil 14-avgustdan «Biznesga litsenziyasiz kirish» rejimi amal qiladi: bepul xabarnoma asosida uch oy ishlash mumkin. Qaysi faoliyat turlari ruxsat talab qilishi o‘sha maqolaning litsenziyalar haqidagi bo‘limida tahlil qilingan.
Ro‘yxatdan o‘tish uchun nima kerak bo‘ladi
MChJdagi kabi ustav va ta’sis shartnomasi YaTT uchun kerak emas. Quyidagilar yetarli:
- O‘zbekiston fuqarosining pasporti yoki ID-kartasi (chet el fuqarosiga — pasport);
- JShShIR;
- jismoniy shaxsning ERI — u ariza berishdan oldin kerak;
- ishlaydigan manzilingiz: o‘zingizga tegishli yoki ijaraga olingan bino (ijara shartnomasi E-IJARA tizimida ro‘yxatdan o‘tkaziladi);
- nima bilan shug‘ullanishingiz haqida aniq tasavvur — shu tavsif bo‘yicha ro‘yxatdan faoliyat turlari tanlanadi;
- brend ostida ishlamoqchi bo‘lsangiz, nom: 2026-yil 1-yanvardan YaTT firma nomiga ega bo‘lishga haqli (Prezidentning 2025-yil 14-noyabrdagi PF-214-son Farmoni).
YaTT muhrga ega bo‘lishi shart emas (Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomning 20-bandi).
Ro‘yxatdan o‘tishda ko‘pincha qayerda xato qilinadi
Nimani ko‘rsatish oldindan aniq bo‘lsa, arizani topshirishning o‘zi ko‘p vaqt olmaydi. Xatolar odatda tanlash bosqichida yuz beradi.
- Noto‘g‘ri biznes shakli. O‘zini o‘zi band qilish yetarli bo‘lgan joyda YaTT ochiladi yoki, aksincha, xodimlar kerak bo‘lsa ham yoxud daromad ruxsat etilgan chegaralardan allaqachon oshgan bo‘lsa ham, o‘zini o‘zi band qilgan shaxs bo‘lib qolinadi.
- Noaniq tanlangan faoliyat turi. Ariza o‘tadi, lekin haqiqiy ish ko‘rsatilgan pozitsiyaga mos kelmasa, siz bunga huquqingiz bo‘lmagan holda ishlaysiz. Tuzatish yo‘li — qayta ro‘yxatdan o‘tish.
- Manzil soliq va kadastr bazalarida topilmadi. Bu rad etish uchun bevosita asos (Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomning 40-bandi).
- Firma nomidagi xato. Nom qoidalar bo‘yicha tekshiriladi, ularning buzilishi ham rad etishga yoki ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonini yakunlab bo‘lmasligiga olib keladi.
Biznes shakli yoki faoliyat turlarini tanlashda ikkilansangiz, buni ariza berishdan oldin tekshirib olgan ma’qul — aynan shunda yordam beramiz.
2026-yilda YaTT qanday soliqlar to‘laydi
2026-yil 1-yanvardan YaTT aylanmadan olinadigan soliqni 1% stavkada (Soliq kodeksining 467-moddasi) va oyiga 1 BHM miqdorida ijtimoiy soliq to‘laydi. YaTT uchun qat’iy belgilangan daromad solig‘i bekor qilingan.
Soliq | Stavka | To‘lash muddati |
Aylanmadan olinadigan soliq | Tushumdan 1% | Har oy |
O‘zi uchun ijtimoiy soliq | Oyiga 1 BHM — 440 000 so‘m, tushum bo‘lmasa ham | Keyingi oyning 15-sanasigacha |
Xodim uchun jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i | Ish haqidan 12%, undan ushlab qolinadi | Har oy |
Xodim uchun ijtimoiy soliq | Har bir xodim uchun yiliga 1 BHM | 31-dekabrgacha |
Aylanma o‘sganda nima bo‘ladi. 2026-yil 1-iyundan soliqqa tortishning umumbelgilangan tartibiga o‘tish uchun daromadning eng yuqori miqdori — yiliga 12 000 BHM, taxminan 5,28 mlrd so‘m (PF-100-son Farmonning 2-bandi). Ushbu chegaradan oshganda YaTT umumiy rejimga o‘tadi va, xususan, QQS to‘lovchisiga aylanadi.
Umumiy rejimga o‘tish keyingi yil boshidan emas, chegaradan oshgan kundan boshlanadi. Agar my3.soliq.uz orqali arizani o‘z vaqtida bermasangiz, soliq organi soliq va penyalarni qo‘shimcha hisoblaydi. Shuning uchun tushumni har oy kuzatib borish — yoki buni buxgalterga topshirish kerak.
Ro‘yxatdan o‘tgandan keyin darhol nima qilish kerak
Guvohnoma — bu faqat boshlanish. Ishning dastlabki haftalarida quyidagilarni qilish kerak:
YaTT javobgarligi va faoliyatni to‘xtatib turish
YaTT biznes qarzlari bo‘yicha o‘zining butun mol-mulki bilan javob beradi, qonunga ko‘ra undiruv qaratilishi mumkin bo‘lmagan mol-mulk bundan mustasno (FK 25-moddasi). Kreditorlar oldidagi yoki soliq bo‘yicha qarzlar to‘lanmagan bo‘lsa, sud YaTTni to‘lovga qobiliyatsiz deb topishi mumkin — hatto YaTT maqomi yo‘qotilganidan keyin ham (FK 26-moddasi).
Biznesda javobgarlik oddiy fuqaronikiga qaraganda qat’iyroq. Tadbirkor shartnomani bajarmaganlik uchun aybdor bo‘lmasa ham javob beradi — faqat fors-major holatlari javobgarlikdan ozod qiladi. Kontragentning yetkazib berishni buzishi yoki pul yetishmasligi fors-major hisoblanmaydi (FK 333-moddasi).
Ish vaqtincha to‘xtagan bo‘lsa, YaTT faoliyatini bir yilgacha muddatga to‘xtatib turish mumkin (Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomning 17¹-bandi). Biroq soliq organi faoliyat yuritmayotgan rejimga o‘tkazgan, aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchi YaTT bir yil ichida ishni qayta tiklamasa, ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ tomonidan tugatilishi mumkin (FK 24-moddasi).
Ro‘yxatdan o‘tgandan keyingi ko‘p uchraydigan xatolar
YaTTdagi muammolarning aksariyati ro‘yxatdan o‘tishda emas, ishning dastlabki oylarida yuzaga keladi.
- Ro‘yxatdan o‘tmasdan ishlash. Jarima — olingan daromadning 10%, lekin 1 mln so‘mdan kam emas. Bundan tashqari, tadbirkor emasligingizni dalil qilib bo‘lmaydi: sud bunday bitimlarga biznes qoidalarini qo‘llaydi (FK 24-moddasi).
- Ro‘yxatda bo‘lmagan faoliyat turi. Kerakli yo‘nalish YaTT ro‘yxatida bo‘lmasa, ro‘yxatdan o‘tish yordam bermaydi — MChJ kerak.
- «Bo‘sh» oylarda ijtimoiy soliqni to‘lamaslik. U tushumdan qat’i nazar har oy majburiy.
- O‘tkazib yuborilgan 12 000 BHM chegarasi. Umumiy rejimga o‘tish chegaradan oshgan kundan boshlanadi va soliq organi farqni penyalar bilan qo‘shimcha hisoblaydi.
- Litsenziyasiz ishlash. YaTT sifatida ro‘yxatdan o‘tish litsenziyalanadigan faoliyat bilan shug‘ullanish huquqini bermaydi. Litsenziya qoidalarini buzganlik uchun jarima ixtiyoriy to‘lansa, butun summani to‘lash shart emas: 15 kun ichida to‘langanda jarimaning 50%i, 30 kun ichida to‘langanda esa 70%i to‘lanadi (O‘RQ-1099-son Qonun).
- Rasmiylashtirilmagan xodimlar. Mehnat shartnomasisiz va 3 ish kuni ichida hisobga qo‘yilmasdan yollash norasmiy hisoblanadi.
Ro‘yxatdan o‘tkazish rad etilgan bo‘lsa. Faqat Ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan asoslar bo‘yicha rad etish mumkin: boj to‘lanmagan yoki to‘liq to‘lanmagan, ma’lumotlar to‘liq emas, firma nomi qoidalari buzilgan, ko‘rsatilgan manzil soliq va kadastr bazalarida yo‘q, shuningdek, arizachining shaxsi bilan bog‘liq sabablar. «Maqsadga muvofiq emas» degan asos bilan rad etish taqiqlanadi (Nizomning 40, 45-bandlari). Sabab bartaraf etilgach, arizani qayta berish mumkin. Rad etish ustidan sudga shikoyat qilish mumkin (69-II-son Qonunning 11-moddasi).
YaTT ochishda yordam beramiz
CA Consulting YaTTni kalit topshirish asosida 2 000 000 so‘mga ro‘yxatdan o‘tkazadi, davlat boji narxga kiritilgan: biznes shakli va faoliyat turlarini tanlaymiz, litsenziya kerakligini tekshiramiz va arizani topshiramiz. Chet el fuqarolariga JShShIR va ERIni rasmiylashtirishda yordam beramiz. Ro‘yxatdan o‘tgandan keyin buxgalteriyangizni yuritishimiz mumkin.
Ariza qoldiring yoki bizga Telegramda yozing — birinchi maslahat bepul.


