O‘zbekistonda yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) faoliyat turlari 2026: to‘liq ro‘yxat va cheklovlar
O‘zbekistonda yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) faqat davlat ro‘yxatida aniq ko‘rsatilgan faoliyat turlari bilan shug‘ullanishi mumkin. Hozir ro‘yxatda 93 ta band bor, hunarmandchilik esa alohida ro‘yxat bo‘yicha yuritiladi. Quyida — amaldagi tahrirdagi to‘liq ro‘yxat, unda o‘z faoliyatingizni topish usuli va shundan keyin litsenziya kerakmi, degan savolga javob.
Mundarija
- YaTT faoliyat turlari ro‘yxati nima va u nega muhim
- 1. Ro‘yxat qayerda belgilangan va uning qaysi tahririni tekshirish kerak
- 2. 2026-yilda YaTT faoliyat turlarining to‘liq ro‘yxati
- I bo‘lim. Chakana savdo
- II bo‘lim. Hunarmandchilik faoliyati
- III bo‘lim. Maishiy xizmatlar (II bo‘limda nazarda tutilganlaridan tashqari)
- IV bo‘lim. Boshqa faoliyat turlari
- 3. Ro‘yxatdan o‘z faoliyatingizni qanday topish mumkin
- 4. Faoliyat ro‘yxatda bo‘lsa, litsenziya kerakmi
- 5. Kerakli faoliyat ro‘yxatda bo‘lmasa, nima qilish kerak
- 6. Bir nechta faoliyat turi va ularni ro‘yxatdan o‘tgandan keyin o‘zgartirish
- 7. YaTTni ro‘yxatdan o‘tkazishdan oldin nimani tekshirish kerak
- Xulosa
YaTT faoliyat turlari ro‘yxati nima va u nega muhim
O‘zbekistonda yuridik shaxs qonun bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyatni amalga oshirishi mumkin. Yakka tartibdagi tadbirkorda mantiq teskari: faqat ro‘yxatda ko‘rsatilgan faoliyatga ruxsat beriladi. Qolgan hammasi YaTT uchun yopiq.
Shuning uchun faoliyat turini xizmatning kundalik nomiga qarab tanlash xavfli. “Qandolatchi”, “ta’mirlash ustasi” va “bayram tashkilotchisi” ro‘yxatda bor, lekin har bir bandning o‘z chegaralari mavjud. Ulardan chiqish — sizda huquqi bo‘lmagan faoliyatni yuritish demakdir.
1. Ro‘yxat qayerda belgilangan va uning qaysi tahririni tekshirish kerak
Ro‘yxat — Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 7-yanvardagi 6-son qarorining 1-ilovasi. Qaror yakka tartibdagi tadbirkorlar shug‘ullanishi mumkin bo‘lgan faoliyat turlari ro‘yxatini tasdiqlaydi. Butun mavzuni ushbu qarorning ikki normasi belgilaydi:
- 2-band: 2011-yil 1-apreldan boshlab jismoniy shaxslar ro‘yxatga kiritilmagan faoliyat turlarini amalga oshira olmaydi;
- 3-band: davlat xizmatlari markazlari YaTTni ro‘yxatdan o‘tkazishda ro‘yxatga qat’iy amal qilishi shart.
Ro‘yxat Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 16-apreldagi 175-son qarori bilan yangi tahrirda bayon etilgan. Qaror 2026-yil 17-aprelda e’lon qilingan. Asosiy o‘zgarish 71-bandga tegishli: unga metallolom va metall chiqindilarini qabul qilish aniq kiritildi.
Bungacha ro‘yxat 2022–2025-yillarda sakkiz marta o‘zgargan. Eski maqolalar va forumlardagi ro‘yxatlar deyarli albatta eskirgan: ularda 88–93-bandlar bo‘lmasligi yoki avvalgi ifodalar turishi mumkin.
2. 2026-yilda YaTT faoliyat turlarining to‘liq ro‘yxati
Ro‘yxat rasmiy raqamlash va to‘rt bo‘limga bo‘linishi saqlangan holda to‘liq keltirilgan.
I bo‘lim. Chakana savdo
№ | Faoliyat turi |
1 | Oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari bilan chakana savdo (qurilish materiallari, sement, shifer, yog‘och-taxta materiallari va yog‘och, alkogolli va tamaki mahsulotlari, barcha turdagi neft mahsulotlari, qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan yoki ular qo‘llanilgan buyumlar, audiovizual asarlar, fonogrammalar va EHM uchun dasturlar, yangi import avtomobillar, farmatsevtika tovarlarini realizatsiya qilish bundan mustasno) |
2 | Ko‘chma savdo obyektlarida aralash chakana savdo (vaqtincha joylashtirilgan, mavsumiy yoki maqsadli xususiyatga ega hamda ish kuni tugaganidan keyin obyektni demontaj qilish va olib ketishni talab qiladigan) |
3 | Dehqon bozorlarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bilan chakana savdo |
4 | Gazeta, jurnal va kitob mahsulotlari bilan chakana savdo |
5 | Tovarlarni import qilish va ular bilan chakana savdo (qurilish materiallari, sement, shifer, yog‘och-taxta materiallari va yog‘och, o‘simlik yog‘i, alkogolli va tamaki mahsulotlari, barcha turdagi neft mahsulotlari, qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan yoki ular qo‘llanilgan buyumlar, audiovizual asarlar, fonogrammalar va EHM uchun dasturlar, yangi import avtomobillar va farmatsevtika tovarlarini realizatsiya qilish bundan mustasno) |
II bo‘lim. Hunarmandchilik faoliyati
Hunarmandchilik faoliyati qonunchilikda belgilangan ro‘yxat bo‘yicha amalga oshiriladi; 6-son qarorning o‘zida bu ro‘yxat keltirilmagan. YaTTni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun ariza shakli (Tadbirkorlik subyektlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomning (bundan buyon — Ro‘yxatdan o‘tkazish nizomi) 4-ilovasi; Nizom Vazirlar Mahkamasining 66-son qarori bilan tasdiqlangan, Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-iyuldagi 380-son qarori tahririda) Prezidentning 2017-yil 17-noyabrdagi PF-5242-son Farmoni bilan tasdiqlangan ro‘yxatga havola qiladi. Keyinchalik hunarmandchilik yo‘nalishlari ro‘yxatlari Prezidentning 2023-yil 12-iyundagi PF-91-son va 2025-yil 19-martdagi PF-50-son farmonlari bilan ham tasdiqlangan (oxirgisi 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi). Muayyan hunar ro‘yxatdan o‘tkazish tizimidagi ma’lumotnomadan tanlanadi; agar kerakli hunar u yerda bo‘lmasa, qaysi ro‘yxat qo‘llanilishini davlat xizmatlari markazidan aniqlang. Hunarmandchilik faoliyatini boshqa yo‘nalishlar bilan birga olib borib bo‘lmaydi.
III bo‘lim. Maishiy xizmatlar (II bo‘limda nazarda tutilganlaridan tashqari)
№ | Faoliyat turi |
6 | Sartaroshlik xizmatlari, manikyur, pedikyur, kosmetolog xizmatlari va boshqa shunga o‘xshash xizmatlar |
7 | Kir yuvish, quruq va kimyoviy tozalashni tashkil etish hamda dazmollash xizmatlari |
8 | Gilam va gilam buyumlarini ta’mirlash va tozalash |
9 | Tikuvchilik, mo‘yna, charm va trikotaj buyumlari, bosh kiyimlar va to‘qimachilik galantereyasi buyumlarini ta’mirlash; aholining individual buyurtmasi bo‘yicha tikuvchilik va trikotaj buyumlari, bosh kiyimlar va to‘qimachilik galantereyasi buyumlarini tikish, shu jumladan pardalar va portyeralarni individual tikish; kashtachilik |
10 | Hayvon terilari, mo‘yna, to‘qimachilik, charm va boshqa buyumlarni oshlash va bo‘yash |
11 | Aholining individual buyurtmalari bo‘yicha poyabzal tikish, poyabzalni ta’mirlash, bo‘yash va tozalash |
12 | Galantereya buyumlarini tayyorlash va ta’mirlash |
13 | Bijuteriya va breloklarni tayyorlash va ta’mirlash |
14 | Kalit yasash |
15 | Metall va tunukadan buyumlar tayyorlash va ta’mirlash |
16 | Gulchambarlar (shu jumladan motam gulchambarlari), sun’iy gullar, ikebana, girlyandalar tayyorlash |
17 | Metalldan to‘siqlar, yodgorliklar, gulchambarlar tayyorlash va ta’mirlash |
18 | Yog‘ochdan eshiklar, derazalar va boshqa buyumlar tayyorlash |
19 | Inventarni (xo‘jalik, sport, baliq ovlash va h.k.) ta’mirlash va tayyorlash |
20 | Kesuvchi buyumlar va asboblarni charxlash |
21 | Tayyor mebelni yig‘ish, mebelni ta’mirlash va qoplash |
22 | Musiqa asboblarini ta’mirlash va sozlash |
23 | Individual buyurtma bo‘yicha qimmatbaho metallar va toshlardan zargarlik buyumlari tayyorlash, shuningdek zargarlik buyumlarini ta’mirlash |
24 | Optika va soatlarni ta’mirlash; metall, plastmassa, keramika, fayans, tosh, kartondan yasalgan buyumlarga gravyurlash ishlari (bo‘rtma yozuvlar va tasvirlar tushirish) |
25 | Radioelektron apparatura, maishiy mashinalar, maishiy asboblar, ofis mashinalari va hisoblash texnikasini ta’mirlash, o‘rnatish va ularga texnik xizmat ko‘rsatish |
26 | Transport vositalarini ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish, shu jumladan transport vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha boshqa xizmatlar (akustik tizimlar va qo‘riqlash signalizatsiyalarini ta’mirlash va o‘rnatish, sayqallash, kuzovga himoya va dekorativ qoplamalar surtish) |
27 | Sanitariya-texnika xizmatlari va payvandlash ishlari |
28 | Shisha va ko‘zgularni kesish, shishaga badiiy ishlov berish |
29 | Binolarni oynalash xizmatlari |
30 | Jamoat hojatxonalari xizmatlari |
31 | Hammom va sauna xizmatlari |
32 | Turar joylarni yig‘ishtirish xizmatlari |
33 | Hovli va bog‘larni parvarishlash xizmatlari, shuningdek ko‘kalamzorlashtirish ishlari |
34 | Bog‘lar, tomorqalar va yashil o‘simliklarni zararkunandalar va kasalliklardan himoya qilish |
35 | Video va fotosuratga olish xizmatlari |
36 | Xo‘jalik tovarlari va uy-ro‘zg‘or buyumlarini ijaraga berish (mebel, idish-tovoq, xo‘jalik, sport, baliq ovlash inventari, maishiy texnika, asboblar va h.k.) |
37 | Qonunchilikda belgilangan tartibda oilaviy mehmon uylari va xostellarni tashkil etish |
IV bo‘lim. Boshqa faoliyat turlari
№ | Faoliyat turi |
38 | Uy sharoitida, qadoqlash uskunalaridan foydalanmasdan milliy shirinliklar, qandolat mahsulotlari va qurt tayyorlash hamda realizatsiya qilish |
39 | Milliy nonlar va patir tayyorlash hamda realizatsiya qilish |
40 | Popkorn, frizerda tayyorlanadigan muzqaymoq va salqin ichimliklar, quyib sotiladigan ayron va go‘ja tayyorlash hamda realizatsiya qilish |
41 | Salatlar va tuzlamalar tayyorlash hamda realizatsiya qilish, shuningdek o‘tiradigan joylar tashkil etmasdan yoki mahalliy davlat hokimiyati organlari qarori bilan maxsus ajratilgan joylarda ayrim turdagi donali taomlarni uy sharoitida tayyorlash hamda realizatsiya qilish |
42 | O‘lchash vositalarini tayyorlash va ijaraga berish |
43 | Aholiga turar joy va noturar joylarni ta’mirlash bo‘yicha xizmatlar |
44 | Repetitorlik xizmatlari |
45 | Tarjima xizmatlari, muharrirlik xizmatlari |
46 | Bolalar o‘yin avtomatlari bilan bog‘liq xizmatlar |
47 | Axborotni kriptografik muhofaza qilish vositalarini loyihalash, ishlab chiqish, ishlab chiqarish, realizatsiya qilish, ta’mirlash va ulardan foydalanish |
48 | Dizayn (grafik, interyer, mebel va h.k.) xizmatlari, chizma-grafik ishlar, shuningdek rangtasvir |
49 | Kompyuter dasturlarini ishlab chiqish, kompyuter o‘yinlarini tashkil etish xizmatlari, shuningdek kompyuterda matn terish va chop etish, matnni nusxalash va ko‘paytirish bilan bog‘liq xizmatlar |
50 | Vizit kartochkalari va taklifnomalarni tayyorlash va chop etish |
51 | Muqovalash ishlari |
52 | Reklama tayyorlash va joylashtirish |
53 | Sug‘urta agentlari ko‘rsatadigan xizmatlar |
54 | Konsert-tomosha faoliyatini amalga oshirish |
55 | Tantanali tadbirlarni (to‘y, yubiley, tug‘ilgan kun va h.k.) tashkil etish xizmatlari |
56 | Ko‘ylak va kostyumlarni, shuningdek ularning aksessuarlarini ijaraga berish |
57 | Ijtimoiy xizmatlar (bolalar, bemorlar va keksalarni parvarishlash xizmatlari) |
58 | Jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish faoliyati (sheyping, aerobika, sport seksiyalari, salomatlik guruhlari), murabbiylik xizmatlari |
59 | To‘garaklarni tashkil etish va olib borish |
60 | Oilaviy nodavlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarini moddiy-texnik va metodik ta’minlash shaklidagi davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilgan oilaviy nodavlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarining faoliyati |
60¹ | Davlat-xususiy sheriklik doirasida tashkil etilgan, imkoniyatlari cheklangan bolalarni kunduzgi parvarish qilish xizmati |
61 | Hayvon tulumlarini tayyorlash xizmatlari (taksidermiya ishlari) |
62 | Tegirmonlarda don tortish (maydalash) xizmatlari |
63 | Chorva mollarini so‘yish xizmatlari |
64 | Uy hayvonlarini parvarishlash xizmatlari |
65 | Veterinariya faoliyati |
66 | Avtomobil transportida yuk tashish |
67 | Daryo transportida yo‘lovchi va yuk tashish |
68 | O‘simlik, hayvon va mineral kelib chiqishli dorivor xomashyoni yetishtirish, yig‘ish, tayyorlash va realizatsiya qilish |
69 | Gullar va manzarali daraxtlarni (shu jumladan bonsay san’ati) yetishtirish va realizatsiya qilish |
70 | Akvarium baliqlari, manzarali qushlar va boshqa hayvonlarni ko‘paytirish va realizatsiya qilish |
71 | Shisha idishlar, metallolom va chiqindilarni, shuningdek boshqa ikkilamchi xomashyoni qabul qilish (sotib olish) xizmatlari |
72 | Rieltorlik faoliyati |
73 | Jismoniy va yuridik shaxslarga maxsus va qishloq xo‘jaligi texnikasidan foydalangan holda xizmatlar ko‘rsatish |
74 | Tashkilotlar uchun qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini tayyorlash xizmatlari |
75 | Pudrat shartnomasi bo‘yicha ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik va texnologik ishlarni bajarish |
76 | Matritsali printerlar va alfavit-raqamli bosma qurilmalar uchun bo‘yovchi lentani tayyorlash va qayta ishlash |
77 | Konvertlar, qog‘oz papkalari va tikgichlar tayyorlash |
78 | Telekommunikatsiya operatorlari, provayderlariga vositachilik xizmatlari ko‘rsatish (abonentlar yoki xizmat yetkazib beruvchilarga ma’lumot-axborot xizmati ko‘rsatish, xizmat yetkazib beruvchilarning xizmatlari uchun to‘lovlarni qabul qilish) |
79 | Ishlatilgan paxta (vata) va junni tozalash va titish xizmatlari |
80 | Turistik faoliyat — turagentlik va ekskursiya xizmatlari, shuningdek gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiyachilar va yo‘lboshchi-instruktorlar xizmatlari |
81 | Duradgorlik ishi (aholining buyurtmalari bo‘yicha duradgorlik ishlarini bajarish) |
82 | Metallarni ta’mirlash ishlari (uyda bajariladigan metall maishiy buyumlarni ta’mirlash: kalit nusxalarini tayyorlash, soyabonlarni ta’mirlash, boshqa metall maishiy buyumlarni oddiy ta’mirlash) |
83 | Yog‘och me’morchiligi (yog‘och haykallar, bolalar maydonchalari va park hududlari uchun yog‘ochdan yasalgan inshootlar) |
84 | Matolarga naqsh solish (matolar va kiyim-kechaklarni qo‘lda bo‘yash, matolarga rasm tushirish, shu jumladan trafaret bosma va qo‘lda rasm tushirish usulida) |
85 | Qimmatbaho metallarni oltin izlovchilar usulida qazib olish |
86 | Turistlarga turar joyni ijaraga berish |
87 | Davlat xizmatlarini ko‘rsatishda agent sifatida ishtirok etish |
88 | Ko‘p kvartirali uyni boshqarish (malaka (attestatsiya) sertifikati egalari) |
89 | Kadastr muhandislari ko‘rsatadigan xizmatlar |
90 | Patent vakili sifatida faoliyat yuritish |
91 | Ma’rifiy faoliyatni amalga oshirish |
92 | Energetika auditi xizmatlari |
93 | Ko‘chat yetishtirish faoliyatini amalga oshirish |
Ro‘yxatga izohlar ilova qilingan. Agar YaTT asosiy faoliyatga nisbatan yordamchi faoliyat bilan shug‘ullansa, qat’iy belgilangan soliq bitta faoliyat turi uchun to‘lanadi. Ro‘yxatdagi faoliyat turlari bilan yuridik shaxslar ham shug‘ullanishi mumkin. YaTT ro‘yxat doirasida belgilangan tartibda tashqi iqtisodiy faoliyat bilan shug‘ullanishga haqli.
3. Ro‘yxatdan o‘z faoliyatingizni qanday topish mumkin
Kasb nomini emas, amalda nima qilishingizni solishtiring: qaysi tovarlarni sotasiz, qayerda ishlaysiz, o‘tiradigan joylar, uskunalar va yollanma xodimlar bo‘ladimi. So‘ngra shu harakatlarni tavsiflaydigan bandni toping va uni qavs ichidagilari bilan birga to‘liq o‘qing.
Tekshirish tartibi:
- Mijoz sizga nima uchun pul to‘lashini ikki-uch jumlada yozib chiqing.
- Bandlarni asosiy harakat bo‘yicha qidiring: “ta’mirlash”, “tayyorlash”, “savdo”, “… xizmatlari”.
- Izohlarni o‘qing: istisnolar (“… bundan mustasno”), joy (“uy sharoitida”, “uyda”, “dehqon bozorlarida”), usul (“o‘tiradigan joylarsiz”, “qadoqlash uskunalaridan foydalanmasdan”, “aholining individual buyurtmasi bo‘yicha”).
- Havolalarni tekshiring: “qonunchilikda belgilangan tartibda” yoki “sertifikat egalari” degan so‘zlar qo‘shimcha qoidalar borligini bildiradi.
- Biznesni faoliyat turlariga ajrating: ro‘yxatdan o‘tishda ro‘yxatdagi bitta asosiy va ko‘pi bilan ikkita qo‘shimcha faoliyat turi ko‘rsatiladi.
- Agar biznesning bir qismi hech bir bandga sig‘masa, bu qismni YaTT orqali yuritib bo‘lmaydi.
Rejalashtirilgan biznes | Eng yaqin band | Nimani tekshirish kerak |
Manikyur, kiprik uzaytirish | 6 | Band “boshqa shunga o‘xshash xizmatlar”ni, ya’ni shu turdagi go‘zallik xizmatlarini qamrab oladi. Tibbiy faoliyat alohida litsenziyalanadi va bu bandga kirmaydi |
Sayt va ilovalar ishlab chiqish | 49 | Bandda “kompyuter dasturlarini ishlab chiqish” deyilgan. Sayt yoki ilovaning dasturiy kodini yozish shu ifodaga eng yaqin, lekin bandda saytlar alohida sanab o‘tilmagan: agar ish boshqa narsaga (masalan, faqat bezashga) borib taqalsa, mos bandni qidiring. Grafik dizayn — 48-band, reklama tayyorlash va joylashtirish — 52-band; har bir xizmat alohida faoliyat turi sifatida ko‘rsatiladi |
Tortlar va boshqa qandolat mahsulotlari | 38 | Band milliy shirinliklar, qandolat mahsulotlari va qurtni faqat uy sharoitida va qadoqlash uskunalarisiz tayyorlash hamda realizatsiya qilishga ruxsat beradi. Uydan tashqarida yoki qadoqlash uskunasi bilan ishlab chiqarish bu bandga kirmaydi |
Olib ketish uchun taomlar | 41 | Band salatlar va tuzlamalarni, shuningdek uyda tayyorlangan ayrim donali taomlarni qamrab oladi — o‘tiradigan joylarsiz yoki hokimlik ajratgan joylarda. Zalli kafe ro‘yxatda yo‘q |
Kiyim do‘koni | 1 | Faqat chakana savdo. Ulgurji savdo ro‘yxatda yo‘q |
O‘zi import qiladigan kiyim do‘koni | 5 | Ro‘yxatdan o‘tishda “tovarlarni import qilish va ular bilan chakana savdo”ni boshqa hech qaysi faoliyat turi bilan birga tanlab bo‘lmaydi |
Qurilish materiallari do‘koni | — | Qurilish materiallari, sement, shifer, yog‘och-taxta materiallari va yog‘och 1- va 5-bandlardan chiqarilgan |
O‘z yuk mashinasida yuk tashish | 66 | Avtomobil transportida yo‘lovchi tashish ro‘yxatda yo‘q. Xalqaro yuk tashish uchun litsenziya kerak (4-bo‘lim) |
Kvartirani turistlarga ijaraga berish | 86 | Mehmon uyi yoki xostel uchun — 37-band, “qonunchilikda belgilangan tartibda” |
Pullik ma’ruzalar, seminarlar, master-klasslar, kurslar | 91 | Faqat ma’rifiy faoliyat — davlat ta’lim standartlari qamrab olmaydigan faoliyat. Ta’lim standartlari bo‘yicha o‘qitish bu bandga kirmaydi; pullik mashg‘ulotlar shartnoma bilan rasmiylashtiriladi (4-bo‘lim) |
Bolalar to‘garagi, repetitorlik | 59, 44 | Bular alohida bandlar, 91-bandning turlari emas |
Jadval qanday mulohaza yuritishni ko‘rsatadi, lekin tekshiruv o‘rnini bosmaydi: hal qiluvchi omil — bandning so‘zma-so‘z ifodasi va ishning amaldagi mazmuni.
4. Faoliyat ro‘yxatda bo‘lsa, litsenziya kerakmi
Qisqa javob: ro‘yxat litsenziyadan ozod qilmaydi. U faqat bitta savolga javob beradi — jismoniy shaxs bu faoliyatni YaTT shaklida yurita oladimi. Qo‘shimcha ruxsat kerakligini boshqa qonun hal qiladi.
Bu — 2021-yil 14-iyuldagi O‘RQ-701-son “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari to‘g‘risida”gi Qonun. U faoliyatga ruxsatni uch rejimga ajratadi va ularning har biri qonunning alohida ilovasida belgilangan:
Rejim | Bu nima | Qayerda sanab o‘tilgan |
Litsenziya | Usiz faoliyat turini yuritib bo‘lmaydigan hujjat; litsenziya talablariga rioya etilganda beriladi | O‘RQ-701 ga 1-ilova (13-modda) |
Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat | Muayyan faoliyat yoki harakatga ruxsatnoma, kelishuv, xulosa | 2-ilova (19-modda) |
Xabarnoma | Organ qarori talab etilmaydi: tadbirkor faoliyat boshlanganini xabar qiladi va talablarga rioya etish majburiyatini oladi | 3-ilova (36-modda) |
Malaka shartlari | Tarmoq qonuniga ko‘ra sertifikat yoki mutaxassis maqomi | Masalan, 88-band uchun “Ko‘p kvartirali uylarni boshqarish to‘g‘risida”gi Qonun |
Litsenziyalanadigan va xabardor qilish tartibidagi faoliyat turlarini qonun o‘z ilovalarida sanab o‘tadi, qonunda nazarda tutilganidan tashqari xabardor qilish tartibidagi faoliyat turlarini joriy etish esa taqiqlanadi (36-modda). Shuning uchun YaTT ro‘yxatini emas, aynan shu ilovalarni va o‘z sohangizga oid tarmoq qonunini tekshirish kerak.
Quyida — ro‘yxatning qo‘shimcha talablari normativ hujjatlar bilan tasdiqlangan bandlari. Jadval to‘liq emas: agar band unda bo‘lmasa, bu ruxsat kerak emas degani emas.
Band | Nima talab qilinadi | Asos |
37, oilaviy mehmon uylari va xostellar | Obyektni Oilaviy mehmon uylari, xostellar, o‘tov va chodir lagerlarining yagona reyestriga kiritish; belgilangan talablarga muvofiq bo‘lganda Turizm qo‘mitasining hududiy bo‘linmasi kiritadi | |
47, kriptografik vositalar | Axborotni kriptografik muhofaza qilish vositalarini ishlab chiqish, ishlab chiqarish va realizatsiya qilishga Davlat xavfsizlik xizmati litsenziyasi | O‘RQ-701 ga 1-ilova |
54, konsert-tomosha faoliyati | Amal qilishi uchun har yili davlat boji to‘lanadigan litsenziya | O‘RQ-701 ning 17-moddasi |
65, veterinariya faoliyati | Veterinariya laboratoriya-diagnostika ishlariga litsenziya; davolash-profilaktika faoliyatini boshlash haqida — xabarnoma | O‘RQ-701 ga 1- va 3-ilovalar |
66, avtomobil transportida yuk tashish | Avtomobil transportida xalqaro yuk tashishga litsenziya | O‘RQ-701 ga 1-ilova |
71, metallolom qabul qilish | Metallolom tayyorlovchi faqat metallolomni xarid qilish, saralash va qismlarga ajratishga litsenziyasi bo‘lgan tadbirkorlik subyekti bo‘lishi mumkin | VMQ, 06.06.2018, 425-son bilan tasdiqlangan Nizomning 2-bandi, 175-son VMQ tahririda |
80, turistik faoliyat | Ichki va kiruvchi turizm bo‘yicha turistik faoliyatga litsenziya; turagentlik faoliyatini boshlash haqida — Turizm qo‘mitasiga xabarnoma | O‘RQ-701 ga 1- va 3-ilovalar |
85, qimmatbaho metallarni oltin izlovchilar usulida qazib olish | Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun yer qa’ri uchastkasidan foydalanish huquqiga ruxsatnoma | O‘RQ-710-son “Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar to‘g‘risida”gi Qonunning 16-moddasi; O‘RQ-987-son “Yer qa’ri to‘g‘risida”gi Qonunning 12-bobi |
88, ko‘p kvartirali uyni boshqarish | YaTT sifatida ro‘yxatdan o‘tish va malaka (attestatsiya) sertifikati | O‘RQ-581-son Qonun, 07.11.2019, 2020-yil 1-avgustdan kuchga kirgan |
91, ma’rifiy faoliyat | Litsenziya yo‘q, lekin pullik mashg‘ulotlar yozma yoki elektron shartnoma asosida o‘tkaziladi; voyaga yetmaganlar ishtirokida dastur majburiy; 14 yoshgacha bolalar — ota-onaning yozma roziligi bilan; 100 kishi va undan ortiq guruhlar — ommaviy tadbirlar qoidalari bo‘yicha |
VMQ — Vazirlar Mahkamasining qarori; O‘RQ — O‘zbekiston Respublikasining Qonuni.
47-band litsenziyadan kengroq: unda vositalarni loyihalash, ta’mirlash va ulardan foydalanish ham ko‘rsatilgan. Bu harakatlarga qo‘yiladigan talablarni ushbu sohadagi litsenziyalash to‘g‘risidagi nizom bilan solishtiring.
Agar organ qaror qabul qilishni cho‘zsa, qonun arizachini himoya qiladi. Litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat olish to‘g‘risidagi ariza 20 ish kunidan ko‘p bo‘lmagan muddatda ko‘rib chiqiladi; ayrim faoliyat turlari uchun Vazirlar Mahkamasi uzoqroq muddat belgilashi mumkin (O‘RQ-701 ning 28-moddasi 2-qismi). Agar shu muddatda organ hujjatni bermasa va rad ham etmasa, arizachi faoliyatni boshlashga haqli, lekin avval davlat boji yoki yig‘imni maxsus “Litsenziya” elektron tizimi orqali to‘laydi. Shundan keyin unga litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat beriladi, arizachini usiz ishlagani uchun javobgarlikka tortib bo‘lmaydi, oqibatlar esa organ zimmasiga tushadi (28-moddaning 5- va 6-qismlari, O‘RQ-1099-son Qonun tahririda, 2026-yil 1-martdan amal qiladi).
2026-yil 14-avgustdan boshlab “Litsenziyasiz biznesga kirish” maxsus rejimi amal qiladi (O‘RQ-701 ning 28¹-moddasi, O‘RQ-1164-son Qonun bilan kiritilgan). Rejim shartlari:
- arizachi vakolatli organni “Litsenziya” tizimi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul xabardor qiladi;
- rejim uch oy amal qiladi va shu butun muddat davomida arizachi litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatsiz ishlagani uchun javobgarlikka tortilmaydi;
- shu uch oy ichida arizachi faoliyatni litsenziya yoki ruxsat berish talablariga muvofiqlashtirishi va litsenziya yoxud ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat olishi — yoki faoliyatni to‘xtatishi shart;
- rejim faqat Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan litsenziyalash va ruxsat berish tartib-taomillari to‘g‘risidagi nizomlarda hamda ularning pasportlarida ko‘rsatilgan faoliyat turlariga nisbatan qo‘llaniladi.
Shuning uchun ishni boshlashdan oldin rejim aynan sizning faoliyat turingizga tatbiq etilishini tekshiring.
5. Kerakli faoliyat ro‘yxatda bo‘lmasa, nima qilish kerak
YaTTni “o‘xshash” band bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazib, amalda boshqa faoliyatni yuritib bo‘lmaydi: 6-son qarorning 2-bandi jismoniy shaxslarga ro‘yxatdan tashqari faoliyatni to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqiqlaydi. Quyidagi bosqichlar bo‘yicha harakat qiling.
- Butun ro‘yxatni nomlar bo‘yicha emas, harakatlar bo‘yicha qayta o‘qing. Kerakli ish ko‘pincha umumiy ifoda bilan berilgan: “aholiga turar joylarni ta’mirlash bo‘yicha xizmatlar” (43-band), “reklama tayyorlash va joylashtirish” (52-band), “maxsus texnikadan foydalangan holda xizmatlar” (73-band).
- Hunarmandchilikni tekshiring. II bo‘lim alohida hunarlar ro‘yxatiga havola qiladi; qo‘lda ishlab chiqarishning bir qismi o‘sha yerda bo‘lishi mumkin. Hisobga oling: bitta ro‘yxatdan o‘tkazishda hunarmandchilikni boshqa faoliyat turlari bilan birga olib borib bo‘lmaydi.
- Biznesni ajrating. Agar ro‘yxatga faqat bitta yo‘nalish kirmasa, undan voz kechish yoki uni alohida tuzilmaga chiqarish mumkinligini hal qiling.
- Agar yolg‘iz va xodimlarsiz ishlasangiz, o‘zini o‘zi band qilgan shaxs maqomi to‘g‘ri kelishini tekshiring: u uchun o‘zining alohida faoliyat turlari ro‘yxati amal qiladi.
- Yuridik shaxsni ko‘rib chiqing. Mas’uliyati cheklangan jamiyat (MChJ) qonun bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyat bilan shug‘ullanishi mumkin. Biznes shakllarining batafsil taqqoslanishi — javobgarlik, soliqlar, foydani olish — “O‘zbekistonda MChJ, YaTT yoki boshqa biznes shakli” maqolasida.
- Yangi shakl uchun ham ruxsatni tekshiring. MChJga o‘tish ro‘yxat cheklovini olib tashlaydi, lekin litsenziya talablarini emas.
6. Bir nechta faoliyat turi va ularni ro‘yxatdan o‘tgandan keyin o‘zgartirish
Bir nechta faoliyat turini birga olib borish mumkinmi? Ha, lekin ro‘yxatdan o‘tish uchun ariza shakli doirasida:
- ro‘yxatdagi bitta asosiy va ko‘pi bilan ikkita qo‘shimcha faoliyat turi;
- “tovarlarni import qilish va ular bilan chakana savdo”ni (5-band) boshqa faoliyat turlari bilan birga tanlab bo‘lmaydi;
- hunarmandchilik faoliyatini boshqa yo‘nalishlar bilan birga tanlab bo‘lmaydi.
Faoliyat turini qanday o‘zgartirish yoki qo‘shish mumkin. YaTT faoliyati turi yoki yo‘nalishining o‘zgarishi o‘zgargan paytdan boshlab 30 kun ichida majburiy qayta ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim (Ro‘yxatdan o‘tkazish nizomiga 7-ilova). Ariza Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalidagi ro‘yxatdan o‘tkazish tizimi orqali yoki davlat xizmatlari markazida beriladi; qayta ro‘yxatdan o‘tkazish real vaqt rejimida amalga oshiriladi. Arizada yana bitta asosiy va ikkitagacha qo‘shimcha faoliyat turi ko‘rsatiladi.
Agar yangi faoliyat turi litsenziyalanadigan bo‘lsa, unga litsenziya alohida olinadi: O‘RQ-701 ning 13-moddasiga ko‘ra litsenziya har bir faoliyat turiga beriladi. Agar yangi yo‘nalish ro‘yxatga kirmasa, qayta ro‘yxatdan o‘tish yordam bermaydi — boshqa biznes shakli kerak.
7. YaTTni ro‘yxatdan o‘tkazishdan oldin nimani tekshirish kerak
- Mijozlar nima uchun pul to‘lashini yozib chiqdim va har bir yo‘nalish uchun 2026-yil 16-apreldagi tahrirdagi ro‘yxatdan band topdim.
- Yo‘nalishlar uchtadan oshmaydi: bitta asosiy va ikkitagacha qo‘shimcha faoliyat turi; import va hunarmandchilikni boshqa turlar bilan birga olib bormayman.
- Bandning izohlarini o‘qib chiqdim: istisno qilingan tovarlar, ish joyi, uskunalar, o‘tiradigan joylar.
- Faoliyat O‘RQ-701 ga 1–3-ilovalarga (litsenziya, ruxsatnoma, xabarnoma) kirmasligini tekshirdim.
- Agar sertifikat yoki mutaxassis maqomi kerak bo‘lsa (88-banddagi kabi), u menda bor.
- YaTT shakli yetarli bo‘lishini baholadim: bitta mulkdor, jamoa va mijozlar bo‘yicha rejalar.
- Ariza berishdan oldin soliq rejimini tanladim.
- Hisobni kim yuritishi va hisobotlarni kim topshirishini bilaman.
Faoliyat tanlangandan keyingi savol — soliqlar. Rejim aylanma, import va mijozlarga bog‘liq; buni “Aylanmadan olinadigan soliq, 12% QQS yoki 6% QQS: soliq rejimini qanday tanlash kerak” maqolasida tahlil qilganmiz. Agar hisobni mustaqil yuritishni istamasangiz, uni buxgalteriya xizmatiga topshirish mumkin.
Xulosa
YaTT faoliyat turlari ro‘yxati — yopiq ro‘yxat: agar ishingiz unda bo‘lmasa, YaTT sifatida u bilan shug‘ullana olmaysiz. O‘z bandingizni topgach, uning izohlarini o‘qing, ifodani rasmiy matn bilan solishtiring va litsenziya yoki xabarnoma kerak emasligini alohida tekshiring. Shu uch tekshiruv sizni ro‘yxatdan o‘tkazish rad etilishidan va ruxsatsiz ishlashdan saqlaydi.
