Buxgalteriya autsorsingi O‘zbekistonda: nimalar kiradi va pudratchini qanday tanlash kerak
Buxgalteriya autsorsingi — hisob yuritish, soliqlarni hisoblash va hisobot topshirishni shartnoma asosida tashqi kompaniyaga topshirish. Quyida xizmatga nimalar kirishi kerakligi, narx nimalardan tashkil topishi, autsorsing qachon shtatdagi buxgalterdan foydaliroq ekani va pudratchini qanday tekshirish haqida so‘z boradi.

Mundarija
- Buxgalteriya autsorsingi nima va u kimga mos keladi
- Autsorsing, shtatdagi buxgalter yoki frilanser
- Buxgalteriya xizmatiga nimalar kiradi
- Alohida to‘lanadigan ishlar
- CA Consulting’da ish qanday tashkil etilgan
- Buxgalteriya xizmati qancha turadi va narx nimaga bog‘liq
- Kompaniyada hali xo‘jalik faoliyati bo‘lmasa
- Autsorsingga muammosiz qanday o‘tish mumkin
- Shartnomadan oldin buxgalteriya kompaniyasiga beriladigan 10 ta savol
- Xavotirli belgilar
- Javobgarlik va shartnoma
- Agar kompaniya egasi xorijda bo‘lsa
- Xulosa
Buxgalteriya autsorsingi nima va u kimga mos keladi
“Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonun bu formatga bevosita ruxsat beradi. 11-moddaga ko‘ra, kompaniya rahbari o‘z buxgalteriya xizmatini tashkil etishi, shartnoma asosida buxgalter jalb qilishi, hisobni o‘zi yuritishi yoki uni ixtisoslashgan tashkilotga — auditorlik tashkiloti, soliq maslahatchilari tashkiloti yoki ustavida bunday xizmat ko‘rsatish nazarda tutilgan boshqa tashkilotga topshirishi mumkin. Aynan oxirgi variant autsorsing deb ataladi.
Xodim yollashdan farqi oddiy: siz xodimning ish vaqtini emas, natijani sotib olasiz — ishlov berilgan hujjatlar, hisoblangan soliqlar va o‘z vaqtida topshirilgan hisobotlar. Ishni aynan kim bajarishi, ta’til paytida uni kim almashtirishi va hisobotni yuborishdan oldin kim tekshirishi — pudratchining vazifasi.
Ko‘pincha autsorsingga uch holatda o‘tiladi:
- Kompaniya endigina ro‘yxatdan o‘tgan. Operatsiyalar kam, lekin majburiyatlar allaqachon bor: hisob siyosati, soliq rejimini tanlash, birinchi hisobotlar. Shtatdagi buxgalterni to‘liq kun ish bilan ta’minlab bo‘lmaydi, hisobot muddatlari esa tushum bor-yo‘qligidan qat’i nazar keladi.
- Biznes o‘sdi. Hujjatlar va xodimlar ko‘paydi, import yoki norezidentlar bilan hisob-kitoblar paydo bo‘ldi. Bitta buxgalterga og‘irlik qiladi, ikkinchisi esa yana bir to‘liq ish haqi degani.
- Buxgalter ketmoqda. Autsorsing shoshilinch o‘rinbosar qidirmasdan bo‘shliqni yopadi. Agar buxgalter ketganidan keyin hisob tartibsiz qolgan bo‘lsa, avval uni tiklashga to‘g‘ri keladi.
Buxgalter har kuni joyida bo‘lishi kerak bo‘lgan kompaniyalarga autsorsing kamroq mos keladi: masalan, naqd pul va ombor operatsiyalari ko‘p bo‘lsa va ular shu zahoti rasmiylashtirilishi kerak bo‘lsa. Bunday hollarda ko‘pincha ikki format birlashtiriladi: birlamchi hujjatlarni shtatdagi xodim yuritadi, soliq va hisobotlar uchun esa tashqi jamoa javob beradi.
Bizda bu qanday tashkil etilgani — bulutli 1C, biriktirilgan buxgalter, jamoadagi soliq maslahatchisi va yurist — CA Consulting buxgalteriya xizmatlari sahifasida yozilgan.
Autsorsing, shtatdagi buxgalter yoki frilanser
Hamma uchun eng yaxshi variant yo‘q, ammo ular orasidagi farqlar aniq:
Mezon | Autsorsing kompaniyasi | Shtatdagi buxgalter | Xususiy buxgalter |
Narx nimadan iborat | Oylik paket va undan tashqari ishlar — prays bo‘yicha | Ish haqi, ish beruvchining soliqlari, ish joyi, 1C litsenziyasi, ta’til vaqtida almashtirish | Kelishilgan to‘lov; ish hajmi va muddatlar odatda aniq belgilanmaydi |
Xato uchun kompaniya oldida kim javob beradi | Pudratchi — shartnoma bo‘yicha, kelishilgan moliyaviy javobgarlik doirasida | Xodim — Mehnat kodeksida belgilangan chegarada | Ijrochi — shartnoma bo‘yicha (agar u bo‘lsa), lekin jismoniy shaxsdan zararni undirish qiyinroq |
Almashtirish | Jamoa ichida, hisob to‘xtamaydi | Vaqtinchalik xodim yoki pudratchi kerak | Odatda yo‘q |
1C va ma’lumotlarga kirish | Mijozning 1C bazasida yoki pudratchining litsenziyali bazasida; mijozda ko‘rish huquqi, shartnoma bekor qilinganda — baza eksporti | Kompaniyaning o‘z infratuzilmasida | Ko‘pincha ijrochining kompyuterida — asosiy xavf |
Nazorat | Reglament bo‘yicha: muddatlar kalendari, oylik xulosa, topshirilganlik tasdiqlari | Har kuni, lekin ikkinchi nigohsiz | Shaxsiy kelishuvga bog‘liq |
Kimga mos | Kichik va o‘rta biznes, xorijiy egalari bo‘lgan kompaniyalar, o‘sish davri | Joyida kundalik operatsiyalar ko‘p bo‘lsa | Hisobi oddiy mikrobiznes |
Uch holatning barchasida soliq organi oldida kompaniyaning o‘zi va uning rahbari javob beradi — bu haqda javobgarlik bo‘limida batafsil.
Ish haqini tarif bilan emas, funksiyaning to‘liq qiymati bilan solishtiring. Shtatdagi buxgalter uchun ish haqidan tashqari ish beruvchining soliqlari, 1C litsenziyasi, ish joyi va ta’til vaqtida almashtirish xarajatlarini ham qo‘shing.
Buxgalteriya xizmatiga nimalar kiradi
“Buxgalteriya xizmati” degan nomning o‘zi hech narsani kafolatlamaydi: ba’zi pudratchilarda unga quyida sanab o‘tilganlarning barchasi kiradi, boshqalarida esa faqat siz bergan ma’lumotlar asosida hisobot topshirish. To‘liq paket odatda quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Birlamchi hujjatlar. Qabul qilish, rekvizitlar va to‘liqligini tekshirish, hisobda aks ettirish, yetishmayotgan hujjatlarni so‘rash. Birlamchi hujjatning majburiy rekvizitlari “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonunning 14-moddasida sanab o‘tilgan; ularsiz hujjat hisobga qabul qilinmaydi.
- 1C da hisob yuritish. Bank, kassa, kontragentlar bilan hisob-kitoblar, asosiy vositalar, oyni yopish. Baza bulutli bo‘lgani qulayroq: siz va buxgalter unda bir vaqtda, fayllarni jo‘natib o‘tirmasdan ishlaysiz.
- Soliqlar. Rejimingiz bo‘yicha hisoblash, to‘lov kalendari va to‘lanadigan summalarni muddatdan oldin xabar qilish. Soliqlar tarkibi rejimga bog‘liq, shuning uchun soliq rejimi ish hajmiga ta’sir qiladi — demak, narxga ham.
- Hisobotlar. Soliq va moliyaviy hisobotlarni tayyorlash, soliq xizmatining elektron xizmatlari orqali topshirish va qabul qilinganlik tasdiqlarini sizga yuborish.
- Ish haqi va kadrlar — agar paketga kiritilgan bo‘lsa. Ish haqi, JShDS va ijtimoiy soliqni hisoblash, ular bo‘yicha hisobotlar. Kadrlar hujjatlari — buyruqlar, mehnat shartnomalari — ko‘pincha alohida xizmat.
- Talablarga javob berish. Pudratchi yuritayotgan hisob bo‘yicha soliq organlarining so‘rovlari va bildirishnomalariga tushuntirishlar.
- Rahbar uchun xulosa. Oyiga bir marta: nima topshirildi, nima to‘landi, qaysi hujjatlar yetishmayapti, qanday muddatlar yaqinlashmoqda.
Shartnomaga ishlar ro‘yxatini limitlari bilan ilova qilishni so‘rang — masalan, narxga oyiga nechta hujjat yoki operatsiya kiradi. Bunday ilovasiz turli kompaniyalarning takliflarini solishtirib bo‘lmaydi.
Alohida to‘lanadigan ishlar
Bir martalik yoki ko‘p mehnat talab qiladigan ishlar odatda oylik paketga kirmaydi:
- Hisobni tiklash — oldingi buxgalter o‘tgan davrlarda bo‘shliq yoki xatolar qoldirgan bo‘lsa. Narx ish hajmiga qarab hisoblanadi.
- Audit. Bu auditorlik tashkilotining xizmati. Hisobingizni yuritayotgan kompaniya o‘z ishini mustaqil tekshira olmaydi.
- Soliq tekshiruvida hamrohlik — odatdagi tushuntirishlardan tashqari: katta hujjatlar to‘plamini tayyorlash, tekshiruvda ishtirok etish, dalolatnomaga e’tirozlar.
- TIF. Import va eksport, valyuta shartnomalari, bojxona hujjatlari, norezidentlar bilan hisob-kitoblar.
- Bosh kompaniya uchun hisobotlar — MHXS bo‘yicha, boshqa valyutada yoki guruh shaklida.
CA Consulting’da ish qanday tashkil etilgan
Diagnostikadan boshlaymiz: hisob holati va soliq xatarlarini ko‘rib chiqamiz. So‘ng ish hajmini shartnomada belgilaymiz va bulutli 1C ni ulaymiz. Keyin kompaniyaga buxgalter biriktiriladi: u birlamchi hujjatlarga ishlov beradi, ish haqi va soliqlarni hisoblaydi, hisobotlarni o‘z vaqtida topshiradi va har bir davrdan keyin tushunarli xulosa yuboradi. Barcha mijozlarning vazifalari CRM tizimida yuritiladi, shuning uchun mutaxassis ta’tilga chiqsa yoki kasal bo‘lsa, hamkasbi ishni to‘xtagan joyidan davom ettiradi. Bazaning zaxira nusxalari har kuni yaratiladi.
Buxgalteriya xizmati qancha turadi va narx nimaga bog‘liq
Bozorda yagona narx yo‘q: aylanmadan olinadigan soliqni to‘laydigan, o‘ntacha operatsiyasi bor kompaniya paketi bilan QQS to‘laydigan, ombori va importi bor MChJ paketi bir necha baravar farq qiladi. Narxga quyidagilar ta’sir qiladi:
Omil | Narxga nega ta’sir qiladi |
Soliq rejimi | QQS va foyda solig‘i bilan umumbelgilangan tartibda hisob-kitoblar va hisobotlar aylanmadan olinadigan soliqqa qaraganda ko‘proq |
Hujjatlar va operatsiyalar soni | Mehnat sarfining asosiy manbai: oyiga 30 va 300 operatsiya — boshqa-boshqa ish |
Xodimlar | Ish haqi, JShDS, ijtimoiy soliq va ular bo‘yicha hisobotlar har bir xodim uchun hisoblanadi |
TIF | Valyuta operatsiyalari, bojxona hujjatlari, kurs farqlari |
Soha | Ishlab chiqarish, omborli savdo va qurilish xizmat ko‘rsatish sohasiga qaraganda ko‘proq hisob ishini talab qiladi |
Boshlang‘ich hisob holati | E’tiborsiz qolgan hisob avval tiklanadi, bu esa alohida ish |
Egasining talablari | Boshqaruv hisobotlari, ingliz tilidagi xulosalar, guruh uchun hisobotlar |
CA Consulting narxlari (2026-yil oktabr holatidagi prays bo‘yicha):
Xizmat | Nimalar kiradi | Narx |
To‘liq buxgalteriya xizmati | Bulutli 1C da hisob, birlamchi hujjatlar, ish haqi va soliqlar, hisobot topshirish, oylik xulosa | oyiga 5 000 000 so‘mdan |
Nolinchi hisobot | Xo‘jalik faoliyati bo‘lmagan kompaniya uchun majburiy soliq va boshqa hisobotlarni tayyorlash va topshirish — hisob yuritish va hozircha kerak bo‘lmagan boshqa xizmatlarsiz | oyiga 1 100 000 so‘m |
Hisobni tiklash | Hujjatlarni tekshirish, o‘tgan davrlar xatolarini tuzatish, aniqlashtirilgan hisobotlar | oyiga 1 000 000 so‘mdan |
Soliq maslahati | Hisob va soliqlar bo‘yicha og‘zaki yoki yozma maslahat | 500 000 so‘m |
Yakuniy narxni bepul maslahatdan keyin, operatsiyalar hajmini ko‘rganimizda tasdiqlaymiz. Batafsil paketlar xizmat sahifasida: xizmat narxi va tarkibi.
Narx so‘rashdan oldin kompaniyaning qisqacha tavsifini tayyorlang: faoliyat turi, soliq rejimi, oyiga taxminan nechta hujjat va operatsiya, xodimlar soni, TIF bor-yo‘qligi va hisobning hozirgi holati. Shunda pudratchi vazifani aniqroq baholaydi, siz esa boshqa variantlar bilan solishtirish oson bo‘lgan taklif olasiz.
Ijrochini faqat eng past tarifga qarab tanlamang — avval xizmatlar hajmi, mutaxassislar bilan bog‘lanish imkoniyati, nazorat tartibi va paketdan tashqari ishlar narxini solishtiring.
Kompaniyada hali xo‘jalik faoliyati bo‘lmasa
Kompaniya endigina ro‘yxatdan o‘tgan yoki hali ishni boshlamagan: savdo ham, xarid ham, xodimlar ham yo‘q. Xizmat sahifasidagi “oyiga 5 000 000 so‘mdan” degan narx unga qimmat ko‘rinadi — va bu tushunarli: odatiy ma’noda hisob yuritadigan narsaning o‘zi hali yo‘q. Lekin buxgalter baribir kerak, chunki hisobot topshirish majburiyati operatsiyalar bo‘lgan-bo‘lmaganiga bog‘liq emas.
Buning huquqiy asosi:
- Soliq kodeksi, 82-modda. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar soliq hisobotini hisobda turgan joyidagi soliq organiga belgilangan shakllarda va elektron hujjat ko‘rinishida taqdim etadi. Kodeks operatsiyalari bo‘lmagan kompaniyalar uchun istisno nazarda tutmaydi: faoliyat bo‘lmagan bo‘lsa, hisobotlar nol ko‘rsatkichlar bilan topshiriladi.
- Soliq kodeksi, 220-modda. Soliq hisobotini muddatida taqdim etmaslik — soliq huquqbuzarligi, tushum yo‘qligi esa javobgarlikdan ozod qilmaydi.
- “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonun, 24 va 25-moddalar. Moliyaviy hisobot soliq organlariga taqdim etiladi; kichik korxonalar va mikrofirmalar yillik hisobotni — buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobotni topshiradi. Yangi kompaniyaning birinchi hisobot yili u ro‘yxatdan o‘tgan sanadan boshlanadi.
Bunday holatlar uchun CA Consulting’da “Nolinchi hisobot” tarifi bor — oyiga 1 100 000 so‘m. Biz majburiy soliq va boshqa hisobotlarni tayyorlaymiz va topshiramiz, hisob yuritish va kompaniyaga hozircha kerak bo‘lmagan boshqa xizmatlar uchun esa to‘lamaysiz. Birinchi operatsiyalar paydo bo‘lishi bilan — mijoz bilan shartnoma, to‘lov, birinchi xodim — to‘liq xizmatga o‘tasiz. Bizni oldindan ogohlantiring, shunda hujjatlar birinchi oydanoq hisobga kiritiladi.
Faoliyat bo‘lmaganda qaysi hisobotlar topshirilishi va tushumsiz qaysi soliqlar saqlanib qolishi MChJning nolinchi hisoboti haqidagi maqolada batafsil yoritilgan.
Autsorsingga muammosiz qanday o‘tish mumkin
- O‘tish sanasini tanlang — yaxshisi oy yoki chorak boshidan, shunda hisobot davri ikki ijrochi o‘rtasida bo‘linib ketmaydi.
- Oldingi buxgalterdan qabul qilib oling: 1C bazasi, birlamchi hujjatlar, qabul qilinganlik tasdiqlari bilan topshirilgan hisobotlar va elektron xizmatlarga kirish huquqlari.
- Topshirish-qabul qilish dalolatnomasini rasmiylashtiring: nima topshirildi, qaysi vazifalar yopilmagan, qanday muddatlar yaqinlashmoqda.
- Kirish huquqlarini yangilang. Oldingi buxgalterning kirish huquqlarini bekor qiling va yangi ijrochiga qanday darajada kirish berishni hal qiling.
- Birinchi oyda qoldiqlarni solishtiring — bank, byudjet bilan hisob-kitoblar va kontragentlar bo‘yicha.
To‘liq tartib va hujjatlar ro‘yxati — hisobni oldingi buxgalterdan qanday qabul qilish haqidagi maqolada.
Shartnomadan oldin buxgalteriya kompaniyasiga beriladigan 10 ta savol
Ularni har bir nomzodga bering. Har bir savoldan keyin — sizni qanoatlantirishi kerak bo‘lgan javob.
- Bizning sohamiz va soliq rejimimiz bo‘yicha tajribangiz bormi? O‘xshash kompaniyalarning odatiy vazifalarini va tajribangiz chegaralarini tasvirlab berishni so‘rang. Mijozlarning maxfiy ma’lumotlarini so‘rash shart emas.
- Hisobni aynan kim yuritadi? Asosiy mutaxassisning roli, aloqa uchun mas’ul shaxs va murakkab masalalarni yuqori bo‘g‘inga ko‘tarish tartibini aniqlang.
- Mutaxassis bo‘lmaganda uni kim almashtiradi? Almashtirish va joriy vazifalarni topshirish jarayonini tasvirlab berishni so‘rang.
- Oylik narxga nimalar kiradi? Shartnoma bo‘yicha ishlar ro‘yxati va undan tashqari hamma narsa uchun prays.
- Hisob bazasi qayerda saqlanadi va kirish huquqi kimga tegishli? Kirish huquqlari, zaxira nusxa olish, ma’lumotlarni eksport qilish tartibi va shartnoma tugaganda bazani topshirishni belgilab oling.
- Hisobot topshirilganini qanday bilamiz? Har bir hisobot bo‘yicha qabul qilinganlik tasdig‘i — og‘zaki “hammasi topshirildi” emas.
- Xatolaringiz uchun qanday moliyaviy javobgarlikni zimmangizga olasiz? Summa yoki zararni qoplash tartibi shartnomada yozilgan bo‘lishi kerak. CA Consulting’ning moliyaviy javobgarligi 100 000 000 so‘mni tashkil etadi.
- Savollarga qancha vaqtda javob berasiz? Aniq ish soatlari va shoshilinch savollar uchun aloqa kanali.
- Kompaniya egasi qanday hisobotlar oladi? Tushunarli tilda oylik xulosa; egasi xorijlik bo‘lsa — ingliz tilida.
- Shartnoma qanday bekor qilinadi? Ogohlantirish muddati, ishlarni topshirish va oxirgi davr hisobotlarini kim topshirishi.
Xavotirli belgilar
- Shartnoma yo‘q yoki shartnomada ishlar ro‘yxati yo‘q — keyinchalik talab qilishga asos qolmaydi.
- Bazaga kirish huquqi va uni topshirish tartibi yo‘q. Hisob mijozning 1C bazasida yoki pudratchining litsenziyali bazasida yuritilishi mumkin — ikkala variant ham odatiy holat. Xavotirli boshqa narsa: pudratchi kirish huquqini berishdan yoki hisob natijalari bilan 1C bazasining dolzarb eksportini topshirishdan bosh tortadi.
- “Soliq organi oldida hamma narsa uchun biz javob beramiz” degan va’da. Qonunga ko‘ra bunday bo‘lishi mumkin emas — keyingi bo‘limga qarang.
- Har bir hisobot bo‘yicha topshirilganlik tasdig‘i yo‘q.
Javobgarlik va shartnoma
Asosiy qoida: javobgarlik emas, funksiyalar topshiriladi. “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonunning 11-moddasiga ko‘ra, buxgalteriya hisobini rahbar tashkil etadi. Hisobni tashqi kompaniyaga topshirgan taqdirda ham u hisob siyosati va ichki nazoratni, to‘liq va ishonchli hisobni, hujjatlarning saqlanishini, moliyaviy va soliq hisobotlari tayyorlanishini hamda hisob-kitoblar o‘z vaqtida amalga oshirilishini ta’minlashi shart. Soliq organlari oldida soliqni to‘lamaslik va muddatni o‘tkazib yuborish uchun soliq to‘lovchi sifatida kompaniya javob beradi, buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun esa aybdor shaxslar javobgar bo‘ladi (32-modda).
Pudratchi esa sizning oldingizda — shartnoma bo‘yicha javob beradi. Shartnomada nimalarni belgilash kerak:
- ishlar ro‘yxati va bajarish muddatlari;
- mijoz nimani va qaysi muddatlarda topshiradi — hujjatlarsiz pudratchi natija uchun javob bermaydi va bu adolatli;
- pudratchining moliyaviy javobgarligi;
- maxfiylik: buxgalteriya registrlari bilan tanishishga rahbarning ruxsati bilan yo‘l qo‘yiladi (28-modda);
- shartnomani bekor qilish tartibi: hujjatlar va 1C bazasining dolzarb eksportini topshirish. Kompaniya hisob hujjatlarini hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlaydi (29-modda), shuning uchun asl nusxalar sizda qolishi yoki dalolatnoma bo‘yicha qaytarilishi kerak.
Agar kompaniya egasi xorijda bo‘lsa
- Valyuta va standartlar. Hisob so‘mda (17-modda) va buxgalteriya hisobining milliy standartlari bo‘yicha yuritiladi. Bosh kompaniya uchun dollar, yevro yoki MHXS bo‘yicha hisobot — alohida ish: uning hajmi va narxini oldindan kelishib oling.
- Til. Yozishmalar va xulosalar tilini kelishib oling. CA Consulting o‘zbek, rus va ingliz tillarida ishlaydi.
- To‘lovlar va imzolar. To‘lovni tayyorlash va tasdiqlashni ajratgan ma’qul; bankka kirish huquqi kimda bo‘lishini oldindan hal qiling.
- Kelmasdan turib kuzatish. Bulutli 1C hisobni istalgan mamlakatdan ko‘rish imkonini beradi.
Xulosa
Autsorsing aniq natija sotib olganingizda o‘zini oqlaydi: shartnomadagi ishlar ro‘yxati, 1C bazasiga kirish huquqi, hisobotlar topshirilganlik tasdiqlari va pudratchining moliyaviy javobgarligi. Kompaniyangiz tavsifini bizga yuboring — bepul maslahatdan keyin ishlar tarkibi va narxini aytamiz. Paketlar, shuningdek xizmat narxi va tarkibi — xizmat sahifasida.


